Bezpłatna pomoc prawna

Nierzadko spotykam się z pytaniem, co właściwie znaczy zajęcie wierzytelności przez komornika. Większość osób pyta o zajęcie wierzytelności które otrzymuje w sprawie egzekucyjnej toczącej się przeciwko firmie z którą ich firma współpracuje lub współpracowała (będąc jej klientem). Przykładowo, załóżmy że Ty jesteś winien swemu kontrahentowi pieniądze, czyli on ma u Ciebie wierzytelność. Komornik zaś prowadzi egzekucję przeciwko Twojemu kontrahentowi z wniosku kogoś tam, nieważne. Jeżeli komornik dowie się, że Ty jesteś dłużnikiem tego kontrahenta, to wyśle do Ciebie zajęcie jego wierzytelności informując Cię, że masz dokonać zapłaty nie na konto bankowe tego kontrahenta, tylko na konto komornika.

To jest właśnie zajęcie wierzytelności. Jednak komornik nie może wszcząć przeciwko Tobie egzekucji celem ściągnięcia tego długu od Ciebie. Ty masz mu tylko odpisać na jego pytanie, czy wierzytelność faktycznie istnieje i czy masz ją zamiar zapłacić na konto komornika. Jeżeli nie kwestionujesz tego swego zobowiązania finansowego, to powinieneś odpisać, że tak, masz zamiar, ale możesz dopisać, że pod warunkiem, że będziesz miał środki. 🙂 A czy zapłacisz, to inna rzecz. Komornik nie ma prawa przymuszać Cię do zapłaty; nie grozi Ci ukaranie grzywną ani żadna inna sankcja za niedokonanie zapłaty.

A co, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności czyli tzw. trzeciodłużnik nie zapłaci jej na konto komornika i zaistnieje ryzyko przedawnienia się takiego roszczenia? Czy wierzyciel, któremu komornik tę wierzytelność zajął u jego dłużnika (czyli trzeciodłużnika w sprawie egzekucyjnej), może coś zrobić, czy może wnieść pozew o zapłatę? Może i trudno aby było inaczej. Jednak pozew o zapłatę w takiej sprawie może wnieść też wierzyciel egzekwujący czyli ten z czyjego wniosku komornik prowadzi egzekucję. Wierzyciel bowiem wstępuje w prawa i roszczenia dłużnika zgodnie z Art. 887 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowiącego, iż z mocy samego zajęcia wierzyciel może wykonywać wszelkie prawa i roszczenia dłużnika. Na żądanie wierzyciela komornik wydaje mu odpowiednie zaświadczenie.

Wierzytelnością dłużnika jest też jednak na przykład wynagrodzenie za pracę, które ma zostać mu wypłacone, są nią też środki dłużnika na rachunku bankowym jak również nadpłata podatku którą urząd skarbowy ma dłużnikowi zwrócić. O, albo wierzytelność z tytułu najmu. Komornik więc wysyła zajęcie wierzytelności do zakładu pracy, do banku, do urzędu skarbowego, do najemcy polecając aby pieniądze przelano jemu – komornikowi a nie dłużnikowi. Dotyczy to także wierzytelności przyszłych. W takiej sytuacji zakład pracy, bank jak i urząd skarbowy jak i najemca są trzeciodłużnikami w postępowaniu egzekucyjnym toczącym się przeciwko ich … wierzycielowi. Są nimi pomimo tego, że termin zapłaty wierzytelności jeszcze nie minął a w przypadku rachunku bankowego nigdy nie minie jednak na wezwanie – zajęcie od komornika bank ma obowiązek środki przelać na rachunek bankowy komornika.

Takich trzeciodłużników, jak Urząd Skarbowy (z tytułu zwrotu nadpłaty podatku należnego dłużnikowi), zakład pracy dłużnika, bank (z tytułu prowadzonego w nim rachunku bankowego dłużnika), komornik może sobie sam ustalić. Wskazania ewentualnych innych trzecidłużników może zażądać od samego dłużnika wzywając go do złożenia wykazu majątku. Jeżeli dłużnik prowadzi działalność gospodarczą a jego rachunki biuro księgowe / doradca podatkowy, to od takiego podmiotu też może zażądać wskazania trzeciodłużników – udostępnienia do wglądu faktur sprzedaży i ewentualnych innych dokumentów. Niejednokrotnie sam wierzyciel posiada wiedzę na temat możliwych trzeciodłużników swojego dłużnika; wtedy warto przekazać te informacje komornikowi już we wniosku o wszczęcie egzekucji. Nie grożą wierzycielowi żadne konsekwencje jeżeli okaże się, że (w danym momencie) podmioty te nie są winne pieniędzy jego dłużnikowi. Poniesie jedynie koszty korespondencji – doręczenia zajęcia ewentualnej wierzytelności takiemu podmiotowi oraz odpisu – dłużnikowi.

Jeszcze jedna kwestia. Zapytano mnie, czy jest możliwe zajęcie wierzytelności, jeżeli dłużnik nie wystawił faktury. Jest więc wierzytelność która nie ma terminu zapłaty, stwierdzona dokumentem wz albo protokołem odbioru z umową, ale bez terminu płatności. Otóż należy wskazać, że zajęcie wierzytelności przez komornika nie jest uzależnione od istnienia faktury – kluczowe znaczenie ma samo istnienie i wymagalność zobowiązania wynikającego z umowy między stronami. Wystawienie faktury potwierdza istnienie zobowiązania i ma znaczenie podatkowe, ale niewystawienie faktury nie wpływa na istnienie wierzytelności jako przedmiotu zajęcia. Faktura jest dokumentem księgowym, a nie warunkiem powstania zobowiązania. Brak wystawionej faktury nie uniemożliwia zajęcia wierzytelności, ale wpływa na termin wymagalności roszczenia. Komornik może żądać realizacji świadczenia z zajętych wierzytelności również wtedy, gdy nie została jeszcze doręczona faktura, jeśli z innych dokumentów wynika, że zobowiązanie istnieje.

Wierzycielom prowadzącym działalność gospodarczą, którzy przez dłużnika utracili płynność finansową wskutek wciąż trwającej – przeciągającej się egzekucji, proponuję pod rozwagę szybki kredyt firmowy, stosunkowo korzystne oferty są tutaj.

Zaktualizowano 26 września 2025 r.