Zapowiedź spowodowania postępowania karnego
Pytanie: Czy grożenie zawiadomieniem o popełnieniu przestępstwa jest karalne? Przykładowo, ktoś jest mi winien pieniądze a ja wzywam go do zapłaty informując, że jeśli nie spłaci długu to ja zawiadomię prokuraturę o wyłudzeniu.
Odpowiedź: To zależy od treści takiej zapowiedzi jak i (czasem) od okoliczności sprawy. Groźbą bezprawną zgodnie z art. 115 § 12 Kodeksu karnego jest też groźba spowodowania postępowania karnego, jeżeli służy ona do wywarcia wpływu na czyjeś zachowanie w celu uzyskania określonego skutku (np. zmuszenie do podpisania umowy, wycofania się z określonego działania). Jednak też zgodnie z tym przepisem zapowiedź spowodowania postępowania karnego nie jest groźbą bezprawną, jeżeli taka zapowiedź ma jedynie na celu ochronę prawa naruszonego przestępstwem. Na przykład jeżeli ktoś grozi złożeniem zawiadomienia o przestępstwie, które rzeczywiście miało miejsce i zależy mu wyłącznie na ochronie swojego pokrzywdzonego prawa, taka groźba jest zgodna z prawem.
Zgodnie z powyższym w mojej ocenie, jeżeli termin zapłaty należności minął, to wierzyciel ma prawo zapowiedzieć dłużnikowi zawiadomienie prokuratury albo policji o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wyłudzenia w takich sprawach jak np. niezapłaconej faktury czy niezwróconej pożyczki albo zaliczki (po niewywiązaniu się przez dłużnika z umowy). Nie ma prawa jednak niejako z góry wydawać na dłużnika wyrok strasząc go bezprawnie treścią taką, że organy ścigania na pewno przedstawią mu zarzut wyłudzenia czyli oszustwa i że sąd go skaże. Takie słowa wierzyciela mogą wypełniać znamiona groźby bezprawnej w celu zmuszenia do zwrotu wierzytelności co jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat.
Zaktualizowano 04 listopada 2025 r.