Uznanie długu przez potrącenie
Pytanie: Zastanawiam się, czy uznanie długu przez potrącenie jest skuteczne? Konkretnie chodzi mi o sytuację w której wzywam kontrahenta do zapłaty a on w odpowiedzi informuje mnie, że dokonuje potrącenia czyli kompensaty z rzekomym moim długiem wobec niego. A ja następnie dowodzę mu niezbicie, że ja jego dłużnikiem nie jestem więc nie ma podstaw do potrącenia roszczeń i tylko ja mam roszczenie wobec niego.
Odpowiedź: Tak, oświadczenie dłużnika o potrąceniu jest uznaniem długu i nie zmienia tego to, że jak się okazało, nie istniała wierzytelność przysługująca dłużnikowi z którą dokonał potrącenia. Skoro dłużnik złożył oświadczenie o potrąceniu, to znaczy że uznawał Pana wierzytelność jako istniejącą gdyż gdyby kwestionował, to nie złożyłby oświadczenia o potrąceniu. Choć samo oświadczenie o potrąceniu formalnie nie musi być uznaniem długu, w praktyce jest często traktowane jako milczące uznanie długu przez dłużnika, co skutkuje m.in. przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Dłużnik nie musi mieć świadomości, że jego działania są traktowane jako uznanie długu – liczy się obiektywny odbiór tych działań z perspektywy wierzyciela i sądu. W orzecznictwie podkreśla się, że dokonanie potrącenia może być traktowane jako uznanie długu, co ma znaczenie procesowe i materialnoprawne. Przykładowo, Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 października 2004 r., sygn. akt III CK 472/03 wskazał, że potrącenie części zobowiązania przez dłużnika jest dorozumianym uznaniem długu. Jednakże samo złożenie oświadczenia o potrąceniu nie zawsze oznacza uznanie długu w sensie procesowym – szczególnie, gdy potrącenie jest zgłaszane warunkowo lub ewentualnie (np. na wypadek nieuwzględnienia innych zarzutów), czyli charakter potrącenia (ewentualny lub główny) może wpływać na ocenę tego skutku. Jednoznaczne stwierdzenie, że potrącenie może stanowić uznanie długu, mamy w innym, późniejszym wyroku Sądu Najwyższego z dnia 08 grudnia 2011 r, sygn. akt IV CSK 488/11; złożenie oświadczenia o potrąceniu może być potraktowane jako niewłaściwe uznanie długu, które przerywa bieg przedawnienia. Z kolei Sąd Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 29 września 2022 r., sygn. akt I AGa 7/20 stwierdził, że poprzez potrącenie dochodzi jednocześnie do uznania długu wobec adresata oświadczenia. Jest to zwykle uznanie niewłaściwe, będące oświadczeniem wiedzy.
A czy dłużnik może wycofać się z takiego uznania długu? Bardzo możliwe że tak zrobi skoro ustalono i on tego nie kwestionuje, że jemu nie przysługuje wierzytelność ode mnie.
W kwestii cofnięcia uznania długu proszę o zapoznanie się z poradą: Cofnięcie uznania długu
Zaktualizowano 16 października 2025 r.