Cofnięcie uznania długu
Pytanie: Uznałem dług – zaległą fakturę trochę niefrasobliwie, bo teraz znaczy po fakcie mam zastrzeżenia do jakości usługi. Czy możliwe jest cofnięcie uznania długu w takiej sytuacji?
Odpowiedź: Uznanie długu, zarówno właściwe jak i niewłaściwe uznanie długu, co do zasady nie może zostać odwołane, cofnięte. Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 stycznia 2021 r., sygn. akt I CSK 552/20 uznał, że “uznanie niewłaściwe nie może być ani cofnięte, ani odwołane, ponieważ skutek stwierdzenia istnienia długu w postaci przerwy przedawnienia nastąpił niezależnie od tego, czy uznający dług chciał, aby bieg przedawnienia został przerwany, i czy w ogóle zdawał sobie sprawę ze skutków swojego oświadczenia.”
Jednak w ewentualnym postępowaniu sądowym dłużnik może skutecznie zakwestionować zasadność roszczenia z uwagi na ujawnioną później wadę fizyczną rzeczy, w Pana przypadku – usługi. Tak samo w przypadku oświadczenia – uznania długu dokonanego wskutek podstępu wierzyciela lub bezprawnego nacisku.
Sytuacje wyjątkowe pozwalające na wzruszenie uznania długu przewiduje Kodeks cywilny (art. 82–88 kc), który umożliwia uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia woli jedynie w określonych przypadkach, takich jak złożenie oświadczenia pod wpływem błędu, podstępu, groźby, działania w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji oraz działania dla pozoru za zgodą drugiej strony. W przypadku błędu – uprawnienie do uchylenia się wygasa z upływem roku od jego wykrycia; w przypadku groźby – roku od ustania obawy.
Cofnięcie uznania długu w praktyce jest bardzo trudne. Oświadczenie o uznaniu długu traktowane jest przez sądy jako wiążące i budujące domniemanie istnienia długu, które upraszcza wierzycielowi dochodzenie należności, m.in. w postępowaniu nakazowym. W efekcie, dłużnik może skutecznie “odwrócić” skutki tylko poprzez wykazanie konkretnej wady oświadczenia woli – samo stwierdzenie, że dług nie istnieje, nie wystarczy.
Zaktualizowano 17 października 2025 r.