Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Czy kara więzienia grozi w każdym przypadku niepłacenia alimentów, czy dopiero od jakiejś konkretnej kwoty, czy istnieją inne kryteria oceny karnej? Jaka kara więzienia jest możliwa, bo słyszałem raz że do roku kiedy indziej, że do dwóch lat.

Odpowiedź: Zgodnie z art. 209 § 1 Kodeksu karnego za uchylanie się od płacenia alimentów grozi kara od grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Jeżeli jednak sprawca naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych, to zgodnie z § 1a podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2. Odpowiedzialność karna powstaje jeżeli (zgodnie z art. 209 § 1 kk) łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące.

Drugą konieczną do odpowiedzialności karnej przesłanką jest uchylanie się od wykonania obowiązku alimentacyjnego. Pod pojęciem “uchylania się” jest negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do świadczenia, sprawiający, że nie dopełnia ona nałożonego na nią obowiązku, mimo że ma obiektywną możliwość jego wykonania. Istotne jest zatem ustalenie przyczyny niepłacenia alimentów. Nie będzie uchylaniem się na przykład jedynie częściowe płacenie alimentów na dziecko w sytuacji w której dłużnik alimentacyjny ma na utrzymaniu także inne dziecko z drugiego związku i jego zarobki nie pozwalają na płacenie alimentów w całości. Jeżeli natomiast dłużnik nie podejmuje legalnej pracy którą mógłby podjąć zważywszy jego kwalifikacje oraz popyt na rynku pracy a jeszcze gorzej jeżeli do tego nie ma nikogo na utrzymaniu, to można uznać, że uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego.

Nie podlega karze sprawca, który nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego uiścił w całości zaległe alimenty. Prócz tego, sąd odstępuje od wymierzenia kary, jeżeli nie później niż przed upływem 30 dni od dnia pierwszego przesłuchania w charakterze podejrzanego sprawca uiścił w całości zaległe alimenty, chyba że wina i społeczna szkodliwość czynu przemawiają przeciwko odstąpieniu od wymierzenia kary. Kluczowe jest, aby spłata nastąpiła w całości i w ustawowym terminie – częściowa spłata nie wyklucza odpowiedzialności.

Najczęściej orzekane są kary ograniczenia wolności lub grzywny, natomiast kara bezwzględnego pozbawienia wolności jest stosowana w przypadku ewidentnie rażącego, uporczywego i celowego uchylania się od obowiązku alimentacji.

Zaktualizowano 25 listopada 2025 r.