Windykator

“jak się komornik dowiaduje o miejscu pracy” – to częste zapytanie ze strony dłużników. Komornik wysyła w tym celu elektroniczne zapytanie do ZUS i jeżeli dłużnik pracuje, to ZUS ma informację o płatniku jego składek czyli o pracodawcy. No i ZUS przekaże te informację komornikowi, a komornik wyśle do zakładu pracy zajęcie wynagrodzenia dłużnika. Dotyczy to nie tylko umowy o pracę ale też umowy zlecenia.

Nie dotyczy natomiast umowy o dzieło, ponieważ składka ZUS nie jest odprowadzana. Jednak jeżeli komornik uzyska informację o istnieniu takiej umowy (np. przez wpływy na konto – przejrzawszy historię na rachunku bankowym), wynagrodzenie z niej może zostać zajęte. Oczywiście wynagrodzenie z umowy o dzieło też podlega opodatkowaniu. Podatek od umowy o dzieło musi być zapłacony do 20 dnia miesiąca następującego po miesiącu wypłaty wynagrodzenia za wykonaną umowę – obowiązuje to osobę lub firmę zlecającą dzieło (płatnika), która odprowadza zaliczkę na podatek do urzędu skarbowego. Komornik może dowiedzieć się o umowie o dzieło zawartej przez dłużnika poprzez dostęp do informacji z urzędu skarbowego. W toku egzekucji komorniczej komornik ma prawo kierować zapytania do organów podatkowych i żądać udostępnienia danych dotyczących majątku, źródeł dochodu oraz uczestnictwa dłużnika w czynnościach cywilnoprawnych, takich jak podpisanie umowy o dzieło. Aby uzyskać te informacje, komornik składa elektroniczne zapytanie do naczelnika właściwego urzędu skarbowego, podając numer PESEL lub NIP dłużnika. Jeśli więc dochód z umowy o dzieło zostanie zgłoszony do urzędu skarbowego (np. przez pracodawcę w deklaracji PIT-11 lub PIT-8B), komornik może uzyskać tę informację w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Uzyskawszy taką informację, komornik może wystosować do firmy zlecającej zajęcie wierzytelności z tytułu umowy o dzieło, w tym zajęcie wierzytelności przyszłych.

Wysłanie zajęcia wynagrodzenia do zakładu pracy dłużnika jeszcze nie oznacza, że będą ściągane jakieś pieniądze, bo dłużnik może otrzymywać wynagrodzenie minimalne które nawet w części nie podlega zajęciu. Ta kwota w 2025 roku wynosi brutto 4.666 złotych (w przypadku egzekucji alimentów jest niższa). Taka kwota wolna od zajęcia przysługuje dłużnikowi też w przypadku umowy zlecenia / o dzieło, o ile jest to jedyne źródło powtarzającego się regularnie dochodu.

W przypadku egzekucji alimentów, ZUS dowiedziawszy się od komornika o prowadzonej egzekucji, co najmniej co miesiąc ma obowiązek powiadomić komornika o ewentualnych zmianach dotyczących odnośnej sytuacji dłużnika. Jeżeli zatem dłużnik podejmie pracę, zmieni zakład pracy albo otrzyma podwyżkę, ZUS ma obowiązek powiadomić o tym komornika. W przypadku egzekucji innych roszczeń niż alimentacyjne, ZUS samoistnie nie powiadamia o tym komornika. Z kolei sam komornik prawdopodobnie nieprędko ponowi zapytanie do ZUS. Może zatem zaistnieć sytuacja w której komornik na początku postępowania egzekucyjnego uzyska z ZUS informację o tym, że brak płatnika składek ZUS (czyli dłużnik nie jest zatrudniony na umowę o pracę ani na umowę zlecenie), a później dłużnik znajdzie gdzieś zatrudnienie, a komornik dowie się o tym, więc nie zajmie wynagrodzenia.

Komornik nie dowie się z ZUS o zatrudnieniu dłużnika w firmie mającej siedzibę za granicą. Jeżeli jednak nawet dowiedziałby się skądś (np. z profilu dłużnika na facebook) o tym, to nie ma prawa zająć wynagrodzenia dłużnika w zagranicznym podmiocie.

Zaktualizowano 10 grudnia 2025 r.