Kiedy nie można odwołać darowizny
Pytanie: Kiedy (i czy w ogóle) nie można cofnąć darowizny pomimo tego, że obdarowany przejawiał obiektywnie rażącą niewdzięczność, złą wolę, nawet nienawiść do darczyńcy? Słyszałem, że istnieją wyjątki ale nie mogę ich odnaleźć.
Odpowiedź: Przede wszystkim, zgodnie z art. 899 § 3 Kodeku cywilnego, darowizna bezwzględnie nie może być odwołana po roku od dnia, w którym darczyńca dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego. Należy tu zauważyć, że zwykłe konflikty rodzinne, drobne nieporozumienia czy oczekiwania darczyńcy co do zachowań obdarowanego, które nie noszą znamion rażącej niewdzięczności, nie stanowią podstawy do odwołania darowizny. Prócz tego, zgodnie z § 1 tegoż art. darowizna nie może być odwołana z powodu niewdzięczności, jeżeli darczyńca obdarowanemu przebaczył. A stosownie do art. 902 KC darowizna nie może być odwołana z powodu rażącej niewdzięczności, gdy czyni zadość obowiązkowi wynikającemu z zasad współżycia społecznego. Darowizny dokonanej np. z wdzięczności za uratowanie życia nie można odwołać, nawet przy rażącej niewdzięczności, jeśli jej odwołanie byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Często przytaczanym przykładem jest też obdarowanie dziecka wyposażeniem odpowiadającym możliwościom finansowym darczyńców (stać ich na to bez uszczerbku dla zaspokajania ich niezbędnych potrzeb).
Jest jeszcze kwestia brak pogorszenia sytuacji darczyńcy przy darowiźnie jeszcze niewykonanej. W przypadku darowizny niewykonanej (np. jeszcze niezrealizowane przeniesienie własności) odwołanie jest możliwe tylko wtedy, gdy po zawarciu umowy sytuacja majątkowa darczyńcy tak się pogorszy, że wykonanie darowizny zagraża jego utrzymaniu lub obowiązkom alimentacyjnym. Jeżeli takiego pogorszenia nie ma, samo rozmyślenie się darczyńcy nie pozwala na odwołanie niewykonanej darowizny.
Zaktualizowano 08 grudnia 2025 r.