Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Jestem wraz z żoną współwłaścicielem samochodu, auto to żona wykorzystywała w swojej działalności gospodarczej ( auto jest już zamortyzowane). Teraz chodzi o to by ten samochód darować córce z zachowaniem możliwości sprzedaży bezpodatkowej za 6 ( albo więcej) miesięcy, ale córka ma prawo jazdy dopiero od 3 miesiecy, więc darowizna wyłącznie na nią sprawi że stawka ubezpieczenia jest zaporowa ( to nie najtańsze i dość młode jeszcze auto, chodliwe wśród złodziei więc musi być AC z opcą naprawy w ASO – bo do 10 lat można ciągnąć gwarancję). Pomysł jest taki byśmy z żoną darowali ten samochód mojemu ojcu, a on z kolei podarował to auto mnie i córce – do majątku odrębnego. Wtedy auto byłoby moją własnością i córki, ale ze ja mam znaczne zniżki to stawka ubezpieczenia, choć wyższa, jest akceptowalna. Auto mam w majątku odrębnym więc za 6 m-cy PIT nie grozi. Ale czy to jest prawnie dopuszczalne ( mamy tu coś w rodzaju zwrotnej darowizny, tyle że zmieniające “rodzaj” majątku)?

Odpowiedź: Plan, który opisujesz, generalnie jest prawnie wykonalny, ale w tle są dwie a nawet trzy osobne kwestie: PIT od sprzedaży samochodu wycofanego z firmy i darowizny łańcuszkowe w rodzinie (w tym potencjalne ryzyko zakwestionowania ich jako obejście prawa), a także praktyka ubezpieczeniowa.

Między Tobą, żoną, Twoim ojcem i córką mamy wyłącznie osoby z tzw. grupy 0 (małżonkowie, wstępni, zstępni), które mogą korzystać z pełnego zwolnienia z podatku od darowizny niezależnie od wartości pojazdu, pod warunkiem zgłoszenia każdej darowizny na SD‑Z2 w ciągu 6 miesięcy od jej dokonania. To oznacza, że darowizna od Was (rodziców) na ojca, jak również darowizna od ojca na Ciebie i córkę (współwłasność ułamkowa), mogą być całkowicie zwolnione z podatku od spadków i darowizn, o ile każda strona‑obdarowany złoży SD‑Z2 w terminie i zadeklaruje realną wartość rynkową auta.

Jak chodzi o PIT, to istotny jest nie sam łańcuszek darowizn, tylko kiedy auto zostało faktycznie wycofane z działalności gospodarczej oraz kiedy nastąpi sprzedaż. W aktualnej praktyce interpretacyjnej przy samochodzie wycofanym z działalności liczy się 6 miesięcy od końca miesiąca wycofania z firmy, a nie od daty darowizny – sprzedaż po tym okresie nie generuje PIT z art. 10 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT. Jeżeli samochód został prawidłowo wycofany z ewidencji środków trwałych i przestał być majątkiem firmy, a do tego minęło już 6 miesięcy od końca miesiąca tego wycofania, to jego sprzedaż – niezależnie od tego, że po drodze była darowizna do ojca i od ojca do Ciebie/córki – w ogóle nie stanowi źródła przychodu opodatkowanego PIT (sprzedaż rzeczy ruchomej po upływie pół roku jest poza zakresem PIT). Co prawda, od 2026 r. zmieniły się/zmieniają zasady dla schematu leasing–darowizna–sprzedaż (tam wchodzi 3‑letni okres przy darowiznach po 1.01.2026), ale to dotyczy specyficznie aut po leasingu i darowizn dokonanych już po wejściu nowych przepisów. Typowy wycofany z firmy środek trwały który jest już dawno zamortyzowany, dalej podpada pod zasady z art. 10 ust. 1 pkt 8 – 6 miesięcy od wycofania.

Z punktu widzenia przepisów, masz prawo darować samochód ojcu i ojciec może darować udział w tym samym samochodzie Tobie i Twojej córce, a w umowach można zaznaczyć, że udziały trafiają do majątku odrębnego (Twojego i córki). Nie istnieje przepis, który zakazywałby takich sekwencyjnych darowizn w rodzinie, gdy faktycznie przenosi się własność – pojazd jest rejestrowany na kolejnych właścicieli itd.).

Jeżeli jednak schemat wygląda na dokonany tylko w celu obejścia konkretnej zmiany podatkowej (np. nowych przepisów 3‑letnich przy leasingu), organ podatkowy może próbować powoływać się na klauzulę przeciwko unikaniu opodatkowania (GAAR), ale w praktyce przy pojeździe wycofanym z działalności gospodarczej i sprzedaży po upływie sześciu miesięcy od wycofania, jest to znacznie mniej prawdopodobne. Przy darowiznach w grupie 0, Urząd Skarbowy głównie weryfikuje realną wartość i terminowe złożenie SD‑Z2, a nie same motywy rodzinne (zniesienie współwłasności, zmiana majątku wspólnego na osobisty, itd.). To, że efekt uboczny jest taki, że auto przechodzi do Twojego majątku osobistego, nie czyni darowizny nieważną. To powszechnie występujący sposób przerzucenia majątku między majątkiem wspólnym a osobistym poprzez osobę trzecią z rodziny.

Z kolei ubezpieczyciel ma prawo kalkulować składkę według największego profilu ryzyka (tu: młody kierowca z krótkim stażem), ale dopisanie współwłaściciela z wysokimi zniżkami (Ciebie) jest w praktyce powszechnym i akceptowanym sposobem obniżenia składki – wielu młodych kierowców w Polsce tak właśnie robi. Typowy model:
– samochód jest współwłasnością doświadczonego kierowcy z historią bezszkodową i młodego kierowcy,
– składka OC/AC jest wyliczana z uwzględnieniem danych obu, ale zniżki starszego współwłaściciela znacząco łagodzą zwyżkę za wiek i krótki staż młodszego,
– jednocześnie córka buduje własną historię – po kilku latach będzie mogła mieć tanie polisy już jako samodzielny właściciel.
To nie stanowi obejścia prawa ubezpieczeniowego, tylko jest normalnym mechanizmem współwłasności, z którym towarzystwa liczą się w taryfach.