Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Bardzo proszę o pomoc w zaistniałej sytuacji podpisałem zamówienie z dealerem na nowe auto jako jedno osobowa działalność gospodarcza auto cześciowo miało być leasingowane ale nie doszło do podpisania leasingu. Gdyż moja firma znalazła się w trudnej sytuacji finansowej. Umowa została zawarta jedynie na zamówienie auta z magazynu centralnego ( umowa zawarta na odległość ) wpłaciłem zaliczkę (nie zadatek) następnie po 10 dniach ze względów na pogorszenie się sytuacji finansowej w mojej firmie odstąpiłem pisemnie od umowy z prośbą o oddanie zaliczki. Dealer odpisuje ze nie ma przesłanek uprawniających do odstąpienia od umowy i proponuje ugodę zwrot tylko połowy zaliczki ponieważ poniósł koszty związane z realizacją zamówienia. Jakie mogę kroki podjąć aby odzyskać wpłaconą zaliczkę.
Z tego co wiem zaliczka powinna być zwrócona w całości jeśli nie doszło do zakupu przedmiotu. Oprócz tego przysługuje mi możliwość 14 dni odstąpienia od zawartej umowy na odległość

Odpowiedź: W przedstawionej sytuacji rzeczywiście są argumenty za żądaniem pełnego zwrotu zaliczki, ale trzeba bardzo precyzyjnie ustalić, czy przysługuje Panu 14‑dniowe prawo odstąpienia jako quasi‑konsumentowi oraz co dokładnie zapisano w umowie (OWU, zamówienie).

Przede wszystkim, czy w umowie/deklaracji zamówienia znajduje się zapis stanowiący, że zaliczka przepada w przypadku rezygnacji kupującego albo że dealer może zatrzymać jej część jako odszkodowanie? Czy samochód miał służyć do działalności gospodarczej (np. handel/transport/kurier, wpisany w PKD), czy bardziej mieszanie/prywatnie (np. auto do dojazdów, bez bezpośredniego związku ze świadczeniem usług)? Czy dokument jest podpisany z Pana firmą jako przedsiębiorcą (NIP, nazwa firmy), czy na osobę fizyczną, bez NIP? Czy samochód był standardowym autem z magazynu (bez indywidualnej konfiguracji), czy może bardzo skonfigurowany (specjalne wyposażenie, kolor na zamówienie itp.)? Od tego wszystkiego zależy, czy w sprawie ma Pan status konsumenta/przedsiębiorcy‑na‑prawach‑konsumenta i czy można powołać się na prawo 14 dni odstąpienia od umowy zawartej na odległość.

Zaliczka to część ceny na poczet przyszłej zapłaty, a nie sposób zabezpieczenia wykonania umowy jak zadatek. Zadatek bowiem jest opisany w art. 394 k.c., natomiast zaliczka nie jest uregulowana w k.c., więc obowiązuje to, co strony ustaliły w umowie, a przy braku zapisów – ogólne zasady Kodeksu cywilnego. Jeżeli umowa nie została wykonana i brak jest postanowień, że zaliczka przepada w razie rezygnacji kupującego, to zasadniczo powinna zostać zwrócona, chyba że sprzedawca wykaże podstawę prawną do zatrzymania całości lub części (np. umowne odszkodowanie, kara umowna, faktycznie poniesione i udokumentowane koszty). Dealer, powołując się ogólnie na poniesione przezeń koszty, powinien je konkretnie wykazać i mieć ku temu podstawę w umowie lub przepisach.

Konsument ma prawo odstąpić od umowy zawartej na odległość (internet, telefon, e‑mail) w terminie 14 dni od wydania rzeczy bez podania przyczyny. Od 2021 r. osoby prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą mogą korzystać z części praw konsumenckich (w tym z prawa odstąpienia od umowy na odległość), jeżeli zawierają umowę związaną z działalnością gospodarczą, ale niezwiązaną bezpośrednio z jej zawodowym charakterem – tzw. przedsiębiorca na prawach konsumenta (quasi‑przedsiębiorca) w danej sprawie. Na przykład, serwisant telefonów kupujący odkurzacz do lokalu ma prawo odstąpić od umowy zawartej na odległość, ale firma sprzątająca kupująca odkurzacz – nie, bo to podstawowe narzędzie działalności. Jeżeli więc auto miało być leasingowane jako samochód firmowy i umowa zamówienia wyraźnie wskazuje, że jest to zakup ściśle związany z działalnością (np. PKD: usługi transportowe, taxi, wypożyczalnia aut), to w takim wypadku sądy często uznają, że kupujący nie korzysta z ochrony konsumenckiej. Z drugiej strony, według niektóre poglądów, jeśli umowa została zawarta na odległość i pojazd nie jest ewidentnie narzędziem pracy zgodnym z główną działalnością klienta, to 14‑dniowe odstąpienie może przysługiwać.

Jeżeli przyjmiemy, że umowa została zawarta na odległość, ma Pan status konsumenta/przedsiębiorcy na prawach konsumenta, złożył Pan oświadczenie o odstąpieniu w terminie 14 dni, to sprzedawca ma obowiązek zwrócić całość otrzymanych płatności, w tym zaliczkę, nie później niż w ciągu 14 dni od otrzymania oświadczenia o odstąpieniu. W takim wypadku sprzedawca nie może dowolnie potrącić sobie np. połowy zaliczki na swoje koszty, chyba że ustawa wyraźnie przewiduje jakieś roszczenia (np. koszt dodatkowej wybranej dostawy, zmniejszenie wartości rzeczy używanej przez konsumenta) – tu jednak nie doszło w ogóle do wydania pojazdu. Jeżeli zaś czternastodniowy termin na odstąpienie od umowy nie przysługuje (umowa w stu pr4ocentach B2B), wtedy mamy typową relację B2B i decydujące znaczenie mają zapisy umowy/OWU, czyli czy przewidują, że zaliczka przepada, czy można ją zatrzymać w jakiejś części, czy jest kara umowna za rezygnację i wobec braku takich postanowień można argumentować, że zatrzymanie zaliczki bez wykonania świadczenia jest bezpodstawne i prowadzi do bezpodstawnego wzbogacenia dealera. On musi udowodnić konkretne poniesione koszty (np. transport z magazynu centralnego, przygotowanie, rejestracja, dodatkowe wyposażenie) i powiązanie ich z Pana rezygnacją; tylko ogólne stwierdzenie o kosztach nie wystarcza. zatrzymania zaliczki).