Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Chciałbym się dowiedzieć co zrobić aby uniknąć płacenia za pobyt w DPS wyrodnego rodzica. Ojciec lata temu odszedł od nas i przez wiele lat nie płacił alimentów na mnie i dwójkę rodzeństwa. Ma w najbliższym czasie ma zostać umieszczony w placówce że względu na ciężki stan zdrowia (wieloletnie nadużywanie alkoholu). Siedział również jakiś czas w więzieniu za zaległości alimentacyjne. Czy mogę złożyć jakieś wnioski do sądu i komornika o udostępnienie dokumentów nt. zaległości alimentacyjnych, które mogły by nam pomóc w tej sytuacji?

Odpowiedź: Zasady odpłatności za DPS reguluje ustawa o pomocy społecznej – płaci w pierwszym rzędzie sam mieszkaniec ze swego dochodu, a dopiero w dalszej kolejności małżonek i dzieci. Po nowelizacji art. 64 ustawy o pomocy społecznej można całkowicie lub częściowo zwolnić dzieci od opłat, jeżeli rodzic rażąco naruszał obowiązek alimentacyjny lub inne obowiązki rodzinne (przemoc, porzucenie, brak jakiejkolwiek troski). Dorosłe dzieci takich wyrodnych rodziców zasługują na ochronę i mogą być zwolnione niezależnie od sytuacji materialnej.

W postępowaniu przed OPS (o skierowanie i ustalenie odpłatności za DPS) należy złożyć pisemny wniosek o zwolnienie z opłat (całkowite lub częściowe), powołując się na art. 64 ustawy o pomocy społecznej w aktualnym brzmieniu. We wniosku opisać dokładnie historię: porzucenie rodziny, brak kontaktu, lata niepłacenia alimentów, ewentualna przemoc, pobyt w więzieniu za alimenty. Załączyć wszelkie dowody na tę okoliczność. Organ pomocy społecznej ma obowiązek ocenić, czy zachowanie ojca stanowi rażące naruszenie obowiązków rodzinnych. Jeżeli OPS mimo to nałoży na Państwa opłatę, wówczas przysługuje Wam odwołanie do SKO (Samorządowego Kolegium Odwoławczego) w terminie 14 dni od doręczenia decyzji; w odwołaniu ponownie podnosi się te same argumenty i dowody. W razie utrzymania decyzji mimo odwołania, można zaskarżyć ją do sądu administracyjnego (skarga na decyzję SKO).
​
Wracając do dowodów, to w Pana sytuacji dokumenty dotyczące zaległości alimentacyjnych są bardzo istotne. I tak też, jak chodzi o wyroki zasądzające alimenty na Pana i rodzeństwo, to można odtworzyć odpisy z sądu, który je wydawał (sąd rejonowy, wydział rodzinny). Ponadto zaświadczenia i zestawienia od komornika prowadzącego egzekucję alimentów (wysokość zaległości, okresy niepłacenia); komornik na wniosek wierzyciela (czyli Pana / rodzeństwa) wydaje zaświadczenia o stanie zadłużenia oraz przebiegu egzekucji; takie dokumenty są typowo dołączane jako dowody w sprawach alimentacyjnych i sprawach z pomocy społecznej. Jako wierzyciel alimentacyjny może Pan złożyć u komornika wniosek o wydanie zaświadczenia o wysokości zadłużenia i przebiegu egzekucji (sygnatura akt komorniczych, imię i nazwisko dłużnika, Pana dane). Komornik powinien takie zaświadczenie wydać. Ponadto, dokumenty z Funduszu Alimentacyjnego (jeśli kiedyś wypłacano świadczenia z FA w związku z bezskuteczną egzekucją) – zaświadczenia z właściwego ośrodka pomocy społecznej. I jak najbardziej też wyrok skazujący za przestępstwo niealimentacji (art. 209 k.k.) – odpis z sądu karnego. Ewentualne inne dowody, to zeznania świadków (rodzeństwo, matka, inni krewni), dokumenty z Niebieskiej Karty, jeśli była przemoc, dokumenty o umieszczeniu w rodzinie zastępczej lub placówce, jeśli takie sytuacje występowały.

Poza odpłatnością za DPS funkcjonuje jeszcze ogólny obowiązek alimentacyjny dzieci wobec rodziców z art. 128 i nast. k.r.o.; bywa, że rodzic pozywa dorosłe dzieci o alimenty (również na pobyt w DPS). Jednak także w tych sprawach sądy coraz częściej uznają, że rażące zaniedbywanie obowiązków rodzicielskich (porzucenie, brak zainteresowania, niepłacenie alimentów) może prowadzić do oddalenia powództwa o alimenty na rodzica.