Zniesławienie ucznia przez innych rodziców
Pytanie: Moje dziecko zostało niesłusznie oskarżone i zniesławione przed nauczycielem oraz innymi uczniami w klasie. Rodzice oskarżają mojego syna, że zadzwonił do ich dziecka z telefonu koleżanki i pozostawił obraźliwą wiadomość głosową. Informacja ta dotarła do mnie od dziecka oraz wychowawcy, rodzice nie zwrócili się bezpośrednio do mnie. Wysłanie wiadomości miało miejsce w momencie, kiedy mojego dziecka nie było jeszcze w szkole. Czy mogę domagać się przeprosin na forum klasy, aby moje dziecko przestało być szkalowane? Czy jakieś konsekwencje prawne mogą grozić takim rodzicom za takie zachowanie? Nagrania nikt mi nie pokazał, nie mogłam go odsłuchać.
Odpowiedź: Możesz domagać się przeprosin oraz wyjaśnienia sprawy w sposób oficjalny w szkole, a rodzice, którzy bezpodstawnie pomawiają Twoje dziecko, narażają się zarówno na odpowiedzialność cywilną (za naruszenie dóbr osobistych dziecka), jak i, w skrajniejszej formie, karną za zniesławienie.
Zgłoś sprawę pisemnie do dyrektora szkoły (z kopią do wychowawcy i pedagoga/psychologa), opisując: na czym polega zarzut wobec Twojego dziecka, że zdarzenie miało miejsce, gdy dziecka nie było jeszcze w szkole, że nie udostępniono Ci nagrania ani nie umożliwiono weryfikacji, a mimo to informacja została przekazana nauczycielowi i uczniom. Zażądaj: rzetelnego postępowania wyjaśniającego przez szkołę (wysłuchania wszystkich stron, w tym Twojego dziecka), zadbania przez szkołę o ochronę dobrego imienia i godności Twojego dziecka w klasie. Możesz też zawnioskować, aby: na forum klasy nauczyciel/wychowawca jasno zakomunikował, że zarzut wobec Twojego dziecka nie został potwierdzony, jeśli rodzice pomawiającego dziecka wyrażą zgodę – zorganizować spotkanie pojednawcze z udziałem rodziców, dzieci, wychowawcy i pedagoga, zakończone ustnymi przeprosinami wobec Twojego syna.
Rodzice pomawiającego dziecka ponoszą odpowiedzialność cywilną za naruszenie dóbr osobistych. Dobre imię, cześć i godność dziecka to dobra osobiste chronione przez Kodeks cywilny (art. 23–24 K.c.). Bezzasadne rozpowszechnianie informacji, że Twój syn dopuścił się obraźliwego czynu wobec innego dziecka, może być uznane za naruszenie jego czci i dobrego imienia. Jako przedstawicielka ustawowa możesz żądać zaniechania rozpowszechniania takich informacji, przeprosin (np. pisemnych, mailowych, na zebraniu), ewentualnie zadośćuczynienia pieniężnego lub wpłaty na cel społeczny, jeśli skutki są dla dziecka dotkliwe.
W grę wchodzi też odpowiedzialność karna za zniesławienie. Pomówienie o takie zachowanie, które może narazić na utratę zaufania potrzebnego w środowisku szkolnym, może wypełniać znamiona przestępstwa zniesławienia z art. 212 Kodeksu karnego. Jest to przestępstwo ścigane z oskarżenia prywatnego, więc w razie potrzeby składa się prywatny akt oskarżenia (lub wcześniejsze zawiadomienie na policji w celu skorzystania z mediacji lub pomocy przy formułowaniu aktu). W orzecznictwie i praktyce prawniczej przyjmuje się, że tego typu sytuacje są przypadkiem naruszenia dóbr osobistych małoletniego, a rodzic działa w jego imieniu, kierując pisma, skargi czy pozwy.
Jeżeli rodzice innego dziecka powołują się na nagranie wiadomości głosowej, a na tej podstawie formułują poważne zarzuty wobec Twojego syna, masz pełne prawo żądać udostępnienia nagrania do przesłuchania (np. na spotkaniu w szkole) i wskazania przez szkołę, czy i na jakiej podstawie przyjmuje takie oskarżenia. Brak możliwości weryfikacji nagrania przy jednoczesnym rozpowszechnianiu zarzutów przemawia za tym, że mamy do czynienia z pomówieniem opartym wyłącznie na relacji jednej strony.