Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Sprawa tyczy się ok 100m drogi gminnej i mostu na rzece które stanowią jedyny dojazd do 4 posesji . Most w fatalnym stanie wielokrotnie naprawiany przez mieszkańców prymitywnymi metodami, po zimie wręcz zagraża bezpieczeństwu. Na spotkaniu z władzami gminy, kategoryczna odmowa remontu usprawiedliwiana brakiem środków. Czy da się do tego podejść w jakiś formalny sposób? I czy w ogóle gmina ma obowiązek remontu takiej infrastruktury?

Odpowiedź: Zarządcą dróg gminnych jest gmina (organ: wójt/burmistrz/prezydent miasta). Do zadań zarządcy należy m.in. utrzymanie nawierzchni, obiektów inżynierskich (w tym mostów), wykonywanie robót interwencyjnych, utrzymaniowych i zabezpieczających, przeprowadzanie okresowych kontroli stanu dróg i obiektów mostowych. Utrzymanie i modernizacja dróg gminnych to podstawowe obowiązki gminy – chodzi o zapewnienie bezpiecznej i trwałej infrastruktury drogowej. Jeżeli most zagraża bezpieczeństwu, gmina powinna albo go naprawić ew. zmodernizować, albo wprowadzić ograniczenia, a nawet go zamknąć i zapewnić objazd (alternatywny dojazd).

Przepisy nie dają mieszkańcom prawa zażądania konkretnego remontu w określonym terminie, ale nakładają na gminę ogólny obowiązek zapewnienia drogi w stanie bezpiecznym. Gmina ma swobodę w planowaniu inwestycji (kolejność, terminy, źródła finansowania), ale nie może całkowicie ignorować sytuacji, w której jedyny dojazd do posesji staje się obiektywnie nieprzejezdny lub niebezpieczny. Brak reakcji może prowadzić do odpowiedzialności odszkodowawczej gminy jako zarządcy drogi/mostu. Przykładowo, w orzecznictwie pojawiają się sprawy, w których mieszkańcy wskazywali, że jedyny dojazd do domu jest w takim stanie, że nie można dojechać ani przejść – sądy nakładają w takich przypadkach obowiązek należytego utrzymania drogi przez gminę.

W pierwszej kolejności należałoby złożyć pisemny wniosek do wójta/burmistrza o przeprowadzenie kontroli stanu technicznego mostu i drogi, wskazanie, jakie działania i w jakim terminie gmina zamierza podjąć w celu zapewnienia bezpiecznego dojazdu. Dołączyć zdjęcia, opis uszkodzeń, informację, że to jedyny dojazd do czterech posesji, wskazanie zagrożenia dla dojazdu pogotowia/straży, wywozu śmieci, szamba itp. Poprosić o odpowiedź na piśmie w terminie 30 dni (wniosek w trybie KPA / petycja / wniosek obywatelski – ważne, żeby został złożony oficjalnie). Taki wniosek tworzy podstawę do późniejszej skargi na bezczynność lub naruszenie prawa.

Jeśli gmina odmawia lub ignoruje problem, to wnieść skargę na działalność wójta/burmistrza do rady gminy (tryb Kodeksu postępowania administracyjnego – skarga na działanie lub zaniechanie organu). Wskazać, że droga i most są drogą gminną i jedynym dojazdem, stan techniczny zagraża bezpieczeństwu, gmina jako zarządca drogi ma obowiązek utrzymania drogi i obiektów mostowych oraz wykonywania robót interwencyjnych, odmowa uzasadniona wyłącznie brakiem funduszy narusza obowiązek dbałości o bezpieczeństwo. Rada gminy ma obowiązek rozpatrzenia skargi i zajęcia stanowiska.

Dalej można użyć art. 101 i 101a ustawy o samorządzie gminnym, czyli najpierw wezwanie organu gminy do usunięcia naruszenia prawa (np. do podjęcia uchwały w sprawie remontu, zabezpieczenia mostu, wpisania zadania do planu). Po bezskutecznym wezwaniu – skarga do wojewódzkiego sądu administracyjnego na bezczynność lub zaniechanie podejmowania czynności nakazanych prawem (zapewnienie bezpiecznej drogi gminnej). Sądy są ostrożne (nie narzucą konkretnego zakresu remontu), ale mogą stwierdzić bezczynność lub naruszenie prawa i zobowiązać gminę do podjęcia działań.

Poza ścieżką sądową można wywrzeć dodatkową presję poprzez skargę do wojewody jako organu nadzoru nad działalnością gminy, wskazującą naruszenie obowiązków zarządcy drogi publicznej i zagrożenie bezpieczeństwa. Prócz tego, zawiadomienie do powiatowego inspektora nadzoru budowlanego o możliwym zagrożeniu bezpieczeństwa konstrukcji mostu. o tego, zawiadomienie Policji / zarządcy ruchu, jeżeli stan mostu może powodować wypadki – może to doprowadzić do wprowadzenia ograniczeń, ale jednocześnie wymusi na gminie decyzję co do dalszych działań. Równolegle mieszkańcy mogą zabiegać o wpisanie remontu do budżetu gminy (wnioski do projektu budżetu, fundusz sołecki, konsultacje) albo szukanie programów zewnętrznego dofinansowania, na które gmina mogłaby aplikować.