Zlecenie pracy w święta i w niedziele
Pytanie: Czy mogę zlecić zleceniobiorcy obsługę klientów w sklepie w niedziele i święta? Czy zlecając taką pracę w dni zakazu handlu narażę się na jakieś konsekwencje (np. ze strony Inspekcji Pracy)?
Odpowiedź: Tak, za zlecenie zleceniobiorcy obsługi klientów w sklepie w niedziele i święta objęte zakazem handlu grożą sankcje – forma “zlecenie” niczego tu nie ratuje. Inspekcja Pracy może potraktować to jako naruszenie ustawy o ograniczeniu handlu w niedziele i święta i nałożyć grzywnę. Ustawa zabrania w placówkach handlowych w niedziele i święta zarówno handlu, jak i wykonywania czynności związanych z handlem.
Zakaz obejmuje powierzanie pracy nie tylko pracownikom na etacie, ale każdej osobie zatrudnionej, w tym na umowie zlecenia czy innej umowie cywilnoprawnej. Zakazana jest praca zarówno odpłatna, jak i nieodpłatna (wolontariat, pomoc rodziny itp.). Wprost wskazuje się, że zakaz powierzania pracy w handlu w niedziele dotyczy także zleceniobiorców i osób na innych umowach cywilnoprawnych. Państwowa Inspekcja Pracy traktuje próby przekierowania niedzielnej obsługi klientów na zlecenia jako obchodzenie ustawy. Nawet jeżeli ta sama osoba na co dzień ma etat, a w niedziele podpisuje dodatkowe zlecenie, PIP może uznać to za obejście przepisów. Za naruszenie zakazu handlu PIP może nałożyć mandat do 2.000 zł, a przy powtórnych naruszeniach do 5.000 zł. Sąd może wymierzyć grzywnę nawet do 100.000 zł w razie rażących lub uporczywych naruszeń. Kontrola nie musi odbywać się w samą niedzielę – Inspekcja analizuje dokumentację (umowy, listy obecności, ewidencje czasu pracy).
Ustawa przewiduje katalog wyjątków, np. stacje paliw, apteki, placówki pocztowe spełniające warunki, piekarnie, kwiaciarnie przy cmentarzach itp. W takich placówkach praca w handlu w niedziele i święta jest dopuszczalna, ale tylko jeśli sklep rzeczywiście mieści się w jednym z wyjątków w rozumieniu ustawy (np. nie wystarczy już naklejka poczty, jeśli główna działalność to zwykły sklep).
Jeśli Twój sklep nie mieści się w ustawowym wyjątku, nie możesz zlecać obsługi klientów (kasy, wydawania towaru, typowej sprzedaży) w niedziele objęte zakazem ani pracownikowi, ani zleceniobiorcy. W dni zakazu handlu dopuszczalne mogą być tylko czynności, które nie stanowią pracy w handlu ani nie są czynnościami związanymi z handlem (np. pewne prace porządkowe czy biurowe poza placówką handlową), ale granica jest bardzo wąska i wymaga analizy konkretnej sprawy.