Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Od 3 lat pracuję na umowę zlecenie, nie mam 26 lat, obecnie jestem w 6 mc ciąży. Składkę zdrowotną i wszystkie inne opłacam z działalności… Niestety podstawą jest dość niska, pomimo iż podatki są wysokie (jak to na działalności). Większy macierzyński miałabym z pracy. Czy w 6 mc mogą zgłosić się do dobrowolnego chorobowego za zleceniu? Będę opłacać je przez 3 mc, a na działalności ciągle…. Czy wtedy mogę liczyć na macierzyński z umowy zlecenie?

Odpowiedź: Możesz teraz zgłosić się do dobrowolnego chorobowego z umowy zlecenia, a po 90 dniach opłacania składki i przy trwającej umowie możesz mieć prawo do zasiłku macierzyńskiego także z tego tytułu. Zleceniobiorca może bowiem w każdej chwili przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, składając wniosek do zleceniodawcy (on zgłasza Cię do ZUS w ciągu 7 dni). Prawo do świadczeń chorobowych (w tym macierzyńskiego) powstaje po tzw. okresie wyczekiwania 90 dni nieprzerwanego ubezpieczenia chorobowego; wlicza się wcześniejsze okresy chorobowego, jeśli przerwa między nimi nie przekroczyła 30 dni.

Zasiłek macierzyński ze zlecenia przysługuje, jeśli poród nastąpi w okresie podlegania ubezpieczeniu chorobowemu z tej umowy (czyli chorobowe musi trwać w dniu porodu). Podstawa wymiaru zasiłku z umowy zlecenia to przeciętne miesięczne wynagrodzenie z tej umowy z ostatnich 12 miesięcy (albo z krótszego faktycznego okresu, jeśli pracujesz krócej). Jeżeli więc teraz (w 6. miesiącu ciąży) zgłosisz się do chorobowego ze zlecenia, będziesz opłacać je minimum 90 dni i umowa zlecenie będzie nadal trwać w dniu porodu, to zasadniczo spełniasz warunki do macierzyńskiego z tego tytułu.

Działalność gospodarcza i umowa zlecenie to odrębne tytuły ubezpieczenia; dla każdego osobno bada się, czy podlegasz chorobowemu i czy spełniasz 90‑dniowy okres wyczekiwania. Przy zbiegu działalności i etatu jest ograniczenie (gdy z etatu masz co najmniej minimalne wynagrodzenie, zasiłek macierzyński bywa tylko z etatu), ale to dotyczy umowy o pracę, a nie umowy zlecenia. Jeżeli chorobowe z działalności już masz i je utrzymasz, a dodatkowo spełnisz warunki z umowy zlecenia, możliwe jest przyznanie dwóch świadczeń (osobna podstawa z działalności i osobna z umowy zlecenia), o ile w dniu porodu oba tytuły ubezpieczenia chorobowego istnieją.

Zadbaj o to, aby zgłoszenie do chorobowego z umowy zlecenia nastąpiło jak najszybciej, by do porodu minęło pełne 90 dni. Umowa zlecenie nie może się skończyć przed porodem, gdyż w przeciwnym wypadku tytuł ubezpieczenia chorobowego wygaśnie i zasiłek macierzyński z tego tytułu nie będzie przysługiwał. Pamiętaj, że wysoki zasiłek macierzyński z umowy zlecenia wymaga faktycznie wypłacanego i oskładkowanego wynagrodzenia; ZUS może kwestionować nagłe, sztucznie zawyżone stawki tuż przed porodem.