Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Czy zastrzeżenie w umowie właściwości sądu jest zgodne z prawem to znaczy czy nie jest to klauzula niedozwolona jeżeli w ustawie jest napisane, że sądem właściwym miejscowo jest ten w okręgu którego ma siedzibę pozwany? Chodzi mi konkretnie o rozpoznawanie pozwów o zapłatę pomiędzy przedsiębiorcami (dostawy surowca).

Odpowiedź: Jest możliwe zastrzeżenie właściwości umownej sądu – też na podstawie ustawy a konkretnie art. 46 Kodeksu postępowania cywilnego który stanowi, że strony mogą umówić się na piśmie o poddanie sądowi pierwszej instancji, który według ustawy nie jest miejscowo właściwy, sporu już wynikłego lub sporów mogących w przyszłości wyniknąć z oznaczonego stosunku prawnego. Sąd ten będzie wówczas wyłącznie właściwy, jeżeli strony nie postanowiły inaczej lub jeżeli powód nie złożył pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym. Strony mogą również ograniczyć umową pisemną prawo wyboru powoda pomiędzy kilku sądami właściwymi dla takich sporów. Strony nie mogą tylko zmieniać właściwości wyłącznej sądu czyli w sprawach o własność lub inne prawa rzeczowe na nieruchomości, posiadanie nieruchomości, roszczenia wynikające z art. 231 wzniesienie budynku na cudzym gruncie Kodeksu cywilnego, roszczenia wynikające z art. 224–228 i art. 230 zakres odpowiedzialności posiadacza zależnego Kodeksu cywilnego, o ile są związane z nieruchomością.

Nadto należy wskazać, że w sporach o zapłatę pomiędzy przedsiębiorcami jak w pytaniu (jeżeli nie zostanie zastrzeżona właściwość sądu w umowie) sądem właściwym może być zarówno sąd w którego okręgu pozwany ma siedzibę / miejsce zamieszkania jak i ten w okręgu którego powód ma siedzibę / miejsce zamieszkania: https://pamietnikwindykatora.pl/pozew-o-zaplate-wlasciwosc-miejscowa-sadu/.

Umowa może dotyczyć wyłącznie właściwości miejscowej sądu, nie rzeczowej; nie można zmienić sądu rejonowego na okręgowy lub odwrotnie w sprawach przekraczających progi wartości przedmiotu sporu.

W sprawach przeciwko konsumentom przepisy o właściwości przemiennej nie mają zastosowania, co oznacza, że przedsiębiorca nie może wytoczyć powództwa według wyboru właściwości sądu, gdy pozywa konsumenta. Konsument, jako strona słabsza w relacji z przedsiębiorcą, jest chroniony przez wyłączenie właściwości przemiennej. Pozew przeciwko konsumentowi zasadniczo należy wnieść według miejsca jego zamieszkania.

Zaktualizowano dnia 31 października 2025 r.