Zaprzestanie wydzierżawiania ziemi a renta wdowia
Pytanie: Wdowa pobiera rentę wdowią z ZUS, emeryturę rolniczą z KRUS oraz świadczenie uzupełniające 500+. Do tej pory wydzierżawiała swoją ziemię przez 10 lat ale dzierżawa niedługo się kończy. Czy musi nadal wydzierżawiać ziemię aby dostawać te świadczenia?
Odpowiedź: Począwszy od 15.06.2022 r. emerytury rolnicze są wypłacane w pełnej wysokości, nawet gdy rolnik nie przekaże ani nie wydzierżawi gospodarstwa i dalej formalnie je posiada oraz prowadzi. Wciąż natomiast obowiązuje zasada, zgodnie z którą niezaprzestanie prowadzenia działalności rolniczej ma wpływ na wypłatę części uzupełniającej rolniczego świadczenia rentowego (renty/emerytury), czyli może być ona zawieszona lub zmniejszona, jeśli KRUS uzna, że działalność jest faktycznie prowadzona.
Jednym ze sposobów wykazania zaprzestania działalności rolniczej jest dzierżawa na co najmniej 10 lat, ale nie jest to jedyny sposób; możliwe jest także faktyczne nieużytkowanie gruntów albo inne formy wyłączenia ich z produkcji. Jeśli więc wdowa nie będzie uprawiać ziemi ani prowadzić gospodarstwa (nie kupuje nawozów, nie składa wniosków o dopłaty, nie hoduje itp.), a tylko pozostanie właścicielem, KRUS może dalej wypłacać świadczenie, ale w razie wątpliwości może badać, czy działalność jest faktycznie prowadzona. Wtedy bezpieczne bywa przedstawienie oświadczeń/zaświadczeń z gminy, ewentualnie nowa dzierżawa, jeśli KRUS wcześniej wiązał pełną wypłatę z wykazaną dzierżawą.
Renta wdowia jest nowym świadczeniem zależnym od zbiegu własnej emerytury/renty wdowy z rentą rodzinną po zmarłym małżonku i podlega ogólnym limitom dorabiania (progi przychodu, po przekroczeniu których ZUS zmniejsza lub zawiesza świadczenie). Przepisy ZUS nie uzależniają renty wdowiej od dzierżawy ziemi ani od zaprzestania działalności rolniczej jako takiej; istotne są wyłącznie przychody z pracy, działalności gospodarczej itp. w rozumieniu ustawy emerytalnej. Sama więc rezygnacja z dzierżawy albo jej brak nie powoduje utraty renty wdowiej; znaczenie ma tylko to, czy wdowa uzyskuje dodatkowe zarobki przekraczające progi, a typowy dochód z posiadania gospodarstwa (bez prowadzenia firmy pozarolniczej) do tych progów ZUS nie jest zaliczany.
Świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (tzw. 500+) przysługuje, jeśli łączna kwota wszystkich świadczeń finansowanych ze środków publicznych (emerytury, renty, świadczenia zagraniczne itd.) nie przekracza określonej kwoty (aktualnie, w 2026 r.: 552,39 zł). Ustawa nie uzależnia tego świadczenia od dzierżawy ziemi ani od zaprzestania prowadzenia gospodarstwa; liczy się suma świadczeń publicznych, a nie to, czy ktoś formalnie posiada lub uprawia ziemię rolną. Zatem 500+ wdowa zachowa, o ile nadal spełnia warunki, czyli orzeczenie o niezdolności do samodzielnej egzystencji i limit łącznych świadczeń pieniężnych z systemu publicznego.
Jeżeli wdowa nie zamierza faktycznie prowadzić gospodarstwa, ale nie chce nowej dzierżawy, sugeruję skierowanie pisemnego zapytania do KRUS (oddział właściwy dla miejsca położenia gospodarstwa) z opisem sytuacji, żeby mieć stanowisko na piśmie, że sama własność gruntów bez ich użytkowania nie ograniczy wypłaty świadczenia.