Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Po śmierci babci dowiedziałem się, że jej mieszkanie ma zapis windykacyjny na mojego brata. Jak to bywa w rodzinie oczywiście nic o tym nie wiedziałem. Czy mam jakieś prawo zachowku mimo, że moi rodzice (syn babci) nadal żyją, ale godzą się z tym, że mieszkanie otrzymuje brat, nie kwestionują tego i nie mają żadnych żądań do niego?

Odpowiedź: Prawo do zachowku ma małżonek, dzieci, a gdy dziecko (tu: Twój rodzic) nie żyje lub jest uznane za niegodne albo odrzuciło spadek – jego zstępni, czyli wnuki spadkodawcy. Jeżeli w chwili śmierci babci Twój ojciec/matka (czyli dziecko Twojej babki) żyli, nie odrzucili spadku, nie zostali uznani za niegodnych, to z ustawy dziedziczyliby po babci oni, a nie Ty, więc Ty nie jesteś uprawnionym do zachowku po niej. Wnuk może więc dochodzić zachowku po babci tylko w sytuacji, gdy wchodzi na miejsce zmarłego lub wyłączonego rodzica.

Zapis windykacyjny mieszkania na rzecz Twojego brata nie pozbawia prawa do zachowku osób uprawnionych – przedmiot zapisu (mieszkanie) dolicza się do substratu zachowku, a zapisobierca może być zobowiązany do zapłaty. Osoba uprawniona do zachowku (tu: Twoi rodzice, nie Ty) może żądać od zapisobiercy windykacyjnego (Twojego brata) odpowiedniej sumy pieniędzy, jeśli została pominięta. To, że Twoi rodzice godzą się z sytuacją i nie chcą niczego od brata, oznacza tylko, że oni świadomie nie korzystają z własnego prawa do zachowku – nie przenosi to żadnych roszczeń na Ciebie.

Jeżeli rodzic (dziecko Twojej babki) żyje i nie odrzucił spadku, to w obecnym stanie rzeczy Ty samodzielnego roszczenia o zachowek po babci nie nabywasz, jako że uprawnionym jest Twój rodzic. Teoretycznie rodzic może dochodzić zachowku od Twojego brata (zapisobiercy) i ewentualnie później coś Ci darować albo w ogóle nie dochodzić zachowku – to jego decyzja jako osoby uprawnionej. Twoje ewentualne roszczenia pojawią się dopiero w kontekście spadku po Twoich rodzicach (wtedy uwzględnia się także to, czy oni wcześniej otrzymali zachowek, darowizny itd.), ale to już odrębny, przyszły etap. Jeżeli chcesz mieć pewność co do swojej sytuacji, to sprawdź u notariusza prowadzącego sprawę, jak dokładnie wygląda testament z zapisem windykacyjnym babci, upewnij się, że nie zachodzi u Twoich rodziców żadna z sytuacji, która przerzucałaby dziedziczenie na Ciebie (śmierć przed babcią, odrzucenie spadku, niegodność dziedziczenia).