Zaniżona wartość nieruchomości w umowie dożywocia
Pytanie: Czy jak w umowie dożywocia była zanizona wartość nieruchomości działki (2 współwłaścicieli) czy można ubiegać o ponowna wycenę, jeżeli tak to jak to wygląda prawnie?
Odpowiedź: W umowie dożywocia przedmiotem jest przeniesienie własności nieruchomości albo udziału we współwłasności, a sama konstrukcja dożywocia wynika z art. 908–916 k.c. Jeśli w akcie notarialnym wpisano wartość nieruchomości niejako tylko na potrzeby umowy, to ta kwota sama w sobie nie przesądza o możliwości późniejszego podważenia całej czynności. W grę wchodzą inne drogi niż ponowna wycena: 1. żądanie ustalenia nieważności umowy albo jej części, ale tylko gdy istnieje konkretna wada prawna, np. brak wymaganej formy, brak zgody współwłaściciela, wada oświadczenia woli albo inna przyczyna nieważności, 2. żądanie rozwiązania umowy dożywocia przez sąd w wyjątkowych sytuacjach, gdy relacje między stronami uniemożliwiają dalsze wykonywanie umowy, 3. żądanie zamiany świadczeń dożywocia na rentę, gdy stosunki między stronami się psują i nie da się utrzymać bezpośrednich kontaktów.
Jeżeli potrzebna jest wycena do sporu, to przeprowadza ją rzeczoznawca majątkowy w formie operatu szacunkowego. Taki operat jest ważny przez 12 miesięcy, chyba że zmienią się istotne warunki, i może być potem aktualizowany. To jednak służy do wykazania wartości rynkowej w konkretnym postępowaniu, a nie do przeliczenia samej umowy dożywocia. Jeżeli działka miała dwóch współwłaścicieli, to istotne jest, czy obaj skutecznie przystąpili do umowy i czy przeniesiono całość nieruchomości, czy tylko udział jednego z nich. We współwłasności bardzo często problemem nie jest sama wycena, lecz zakres zgody i to, czy notariusz prawidłowo objął umową właściwy udział.
Najpierw trzeba by więc w Twojej sprawie sprawdzić treść aktu notarialnego, księgę wieczystą, czy umowa obejmowała całą działkę czy tylko udział, czy obie strony miały pełną zdolność i właściwą reprezentację, czy istnieją podstawy do kwestionowania ważności albo wykonania umowy.