Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Moja sprawa przedstawia się następująco. W miesiącu grudniu ubiegłego roku wypracowałem 24 godziny nadliczbowe. 30 grudnia złożyłem mojej przełożonej oraz do działu HR wniosek o ich wypłatę. Dodam tylko iż wcześniej tj 22 grudnia uzyskałem zgodę i złożyłem wniosek urlopowy na 3 dni(23.12, 31.12 i 02.01) przełożonej i do HR. W dniu wypłaty za grudzień tj. 07.01 otrzymałem wynagrodzenie bez nadgodzin. Dociekając sytuacji uzyskałem informację iż ze względu na nadgodziny urlop został zastąpiony nadgodzinami a te 3 dni urlopu niewykorzystane zostały przeniesione na kolejny rok. HR miał poinformować moją przełożoną o takim rozwiązaniu jednak ja żadnej informacji od nikogo nie otrzymałem aż do dniu po wypłacie kiedy na własną rękę zacząłem dociekać co się stało. Czy pracodawca miał możliwość takiego rozwiązania? Dodam tylko że okres rozliczeniowy w mojej firmie to miesiąc więc wydaje mi się że firma nie miała wyjścia jak tylko wypłacić mi nadgodziny. Nawet jeśli nie chcieli tego zrobić to powinni chociaż poprosić mnie o zmianę wniosku urlopowego na wniosek o odbiór nadgodzin. Proszę o pomoc w tej sytuacji, czy jestem na spalonym czy mam prawo domagać się wypłaty zaległych pieniędzy.

Odpowiedź: Pracodawca nie ma prawa bez wiedzy i wyraźnej zgody pracownika zamienić nadgodzin na dni wolne zamiast urlopu i bez prawidłowego rozliczenia nadgodzin w miesięcznym okresie rozliczeniowym, więc masz podstawy domagać się wypłaty wynagrodzenia za nadgodziny.
​
Za pracę w godzinach nadliczbowych należy się normalne wynagrodzenie za przepracowaną godzinę oraz dodatek (50% lub 100% zależnie od okoliczności). Nadgodziny można zrekompensować albo wypłatą pieniędzy, albo czasem wolnym. Na wniosek pracownika, na podstawie art. 151² § 1 k.p. za 1 nadgodzinę pracownik dostaje 1 godzinę wolnego (1:1); wtedy odpowiednio przesuwa się wynagrodzenie między miesiącami. Z inicjatywy pracodawcy (na podstawie art. 151² § 2 k.p.) może zostać udzielony czas wolny bez wniosku pracownika, ale tylko do końca okresu rozliczeniowego i w wymiarze 1:1,5 (1 godzina nadgodzin = 1,5 godziny wolnego) i bez obniżania wynagrodzenia należnego za pełny etat w miesiącu odbioru. Przy miesięcznym okresie rozliczeniowym nadgodziny dobowe z danego miesiąca muszą być rozliczone najpóźniej przy wypłacie wynagrodzenia za ten miesiąc (u Ciebie – w wypłacie za grudzień z 7 stycznia). Jeżeli czas wolny za nadgodziny jest udzielany bez wniosku pracownika, to musi to nastąpić najpóźniej do końca tego okresu rozliczeniowego, czyli do końca grudnia – późniejsze rozliczanie w kolejnym roku jest dopuszczalne co do planowania urlopu, ale nie kosztem niewypłacenia należnych nadgodzin za zakończony okres rozliczeniowy.
​
W Twoim przypadku rozwiązanie pracodawcy jest wadliwe, ponieważ samowolnie przekształcił on Twój urlop wypoczynkowy w “czas wolny za nadgodziny”, przesuwając urlop na kolejny rok, bez Twojego wniosku i bez porozumienia z Tobą. Przepisy bowiem przewidują czas wolny za nadgodziny, ale nie przewidują wymuszania na pracowniku zamiany uzgodnionego urlopu na odbiór nadgodzin. I nie udzielił Ci czasu wolnego w wymiarze 1:1,5 za nadgodziny (jeśli robi to z własnej inicjatywy) ani nie ma Twojego wniosku o 1:1. Przy miesięcznym okresie rozliczeniowym powinien rozliczyć nadgodziny grudniowe w wypłacie za grudzień – odłożenie całego rozliczenia na ten “przeniesiony urlop” w kolejnym roku narusza zasady rozliczania czasu pracy. W efekcie nie otrzymałeś należytego wynagrodzenia (normalnego oraz dodatku) za 24 godziny nadliczbowe w grudniu, mimo że okres rozliczeniowy się zakończył, a Ty złożyłeś wniosek o wypłatę. Dokonano ingerencji w Twój urlop bez zgody i bez zmiany wniosku urlopowego, o który sam prosiłeś, co w praktyce bywa uznawane za naruszenie praw pracownika.
​
Pisemnie wystąp do pracodawcy / HR i opisz krótko stan faktyczny (24 godziny nadliczbowe w grudniu, złożony wniosek o wypłatę 30.12, zatwierdzony urlop na 3 dni, brak wypłaty nadgodzin, jednostronne podmienienie urlopu na czas wolny). Powołaj się na art. 151¹ k.p. (obowiązek wypłaty wynagrodzenia i dodatku za nadgodziny), do tego na art. 151² k.p. (czas wolny tylko na wniosek pracownika w 1:1 lub z inicjatywy pracodawcy, ale do końca okresu rozliczeniowego i w 1:1,5) oraz na miesięczny okres rozliczeniowy, czyli konkretnie na obowiązek rozliczenia nadgodzin grudniowych w wypłacie za grudzień. Zażądaj od pracodawcy wypłaty wynagrodzenia i dodatków za 24 godziny nadliczbowe za grudzień (ewentualnie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie), przywrócenia stanu zgodnego z Twoim wnioskiem urlopowym (albo przynajmniej jasnego wykazania w ewidencji czasu pracy, jakie rozwiązanie przyjęto i na jakiej podstawie).

Jeśli pracodawca nie przychyli się do twoich żądań, możesz zawiadomić Państwową Inspekcję Pracy o naruszeniu przepisów dotyczących czasu pracy i wynagrodzenia za nadgodziny a w ostateczności wnieść pozew do sądu pracy o zapłatę wynagrodzenia za nadgodziny (roszczenie o wynagrodzenie przedawnia się co do zasady po 3 latach).
​
Jeżeli kiedykolwiek chcesz odebrać nadgodziny czasem wolnym zamiast pieniędzy, składaj odrębny pisemny wniosek o odbiór nadgodzin (z podaniem konkretnych dni), a wniosek urlopowy traktuj oddzielnie – unikniesz takich przesunięć bez Twojej wiedzy.