Zaległy urlop po macierzyńskim i “Aktywny Rodzic”
Pytanie: W lutym kończę urlop macierzyński i chcę wykorzystać zaległy urlop i kilka dni z aktualnego roku ale nie wiem ile dni urlopowych mi przysługuje w tym roku, ponieważ będę chciała wrócić do pracę na 5/8 etatu żeby pracować 4,5 godziny po odliczeniu przerwy na karmienie a po 3 miesiącach chce pracować na 7/8 etatu czyli od sierpnia i wykorzystać wtedy godzinną przerwę na karmienie. Druga sprawa to czy po przejściu na urlop zaległy powinnam złożyć wniosek aktywna w domu czy w pracy? a także czy pracodawca sam ustala czy na początku zmiany czy na jej koniec wykorzystuje przerwę na karmienie?
Odpowiedź: Przysługuje Ci prawo do pełnego zaległego urlopu w wymiarze wynikającym z etatu z roku, w którym powstał (nie przelicza się go w dół przez późniejsze zejście na część etatu), oraz do urlopu bieżącego liczonego proporcjonalnie do 5/8 i 7/8 etatu w tym roku. Wnioski o „Aktywnie w domu”/”Aktywni rodzice w pracy” składa się do ZUS, a przerwy na karmienie organizuje się na Twój wniosek, a nie wyłącznie według uznania pracodawcy.
Co do zaległego urlopu, to najpierw ustala się Twój pełny roczny wymiar (20 albo 26 dni – zależy od stażu pracy). Następnie mnoży się ten wymiar przez ułamek etatu: przy 5/8 etatu: pełny wymiar × 5/8, przy 7/8: pełny wymiar × 7/8, a części dni zaokrągla się w górę. Jeżeli w jednym roku masz różne etaty, liczy się proporcjonalnie za miesiące na 5/8 i osobno za miesiące na 7/8, a potem sumuje; każdy rozpoczęty miesiąc zatrudnienia liczy się jak pełny. Po urlopie macierzyńskim masz prawo najpierw skorzystać z zaległego (i bieżącego) urlopu wypoczynkowego przed powrotem do faktycznej pracy, jeśli go wnioskujesz. Ustal z kadrami swój roczny wymiar (20 czy 26 dni) oraz poproś o wyliczenie urlopu przy 5/8 i 7/8 etatu w tym roku – masz prawo znać dokładną liczbę dni. Złóż do pracodawcy pisemny wniosek o wykorzystanie zaległego i części bieżącego urlopu bezpośrednio po macierzyńskim oraz osobny wniosek o obniżenie etatu (5/8, potem 7/8) w okresie uprawnienia do urlopu wychowawczego.
Jak zaznaczyłem już, wnioski o “Aktywnie w domu” oraz “Aktywni rodzice w pracy” składa się wyłącznie do ZUS, drogą elektroniczną, w ramach programu “Aktywny Rodzic”; nie ma tu wniosku do pracodawcy. “Aktywnie w domu” składa się w miesiącu, w którym dziecko kończy co najmniej 12 miesięcy, gdy nie ma wymaganej aktywności zawodowej; z kolei “Aktywni rodzice w pracy” – gdy w tym samym miesiącu dziecko ma minimum 12 miesięcy i jesteś aktywna zawodowo.
Karmiąca pracownica ma prawo do przerw na karmienie wliczanych do czasu pracy; przy pracy powyżej 6 godzin są to dwie przerwy po 30 minut, które można łączyć w jedną godzinną przerwę. Przerwy mogą być na Twój wniosek udzielane łącznie, np. na początku zmiany (późniejsze wejście do pracy) albo na końcu (wcześniejsze wyjście); przepisy przewidują, że na wniosek pracownicy przerwy mogą być łączone, a praktyka i orzecznictwo podkreślają, że sposób wykorzystania powinien wynikać z uzgodnienia, a nie jednostronnej decyzji pracodawcy. Złóż pisemny wniosek o przerwę na karmienie (z zaznaczeniem, że chcesz ją łączyć na początku lub końcu zmiany); pracodawca powinien to uwzględnić, o ile nie wykaże wyjątkowych przyczyn organizacyjnych.