Zakończone postępowanie upadłościowe a nabycie spadku
Pytanie: W styczniu tego roku zakończyłem postępowanie upadłościowe, został wykonany plan spłaty i sąd stwierdził wykonanie planu spłaty i umorzył zobowiązania. W lutym zmarł mi ojciec , jestem jednym ze spadkobierców. Czy obecnie mogę spadek przyjąć czy go też odrzucić ? Czy zakończona upadłość ma jeszcze wpływ na takie sytuacje?
Odpowiedź: Po wykonaniu planu spłaty sąd stwierdza jego wykonanie i umarza pozostałe zobowiązania powstałe przed ogłoszeniem upadłości. Od tego momentu kończy się nadzór sądu i syndyka, a Pan odzyskuje pełnię prawa do rozporządzania swoim majątkiem; wierzyciele nie mogą już egzekwować starych długów. Nowe prawa majątkowe (np. spadek po zmarłym po zakończeniu procedury) nie wchodzą do dawnej masy upadłości, bo ta już nie istnieje.
Spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, czyli w Pana przypadku w lutym, już po zakończeniu upadłości. Jako spadkobierca ma Pan standardowo 6 miesięcy od chwili, gdy dowiedział się Pan o tytule powołania (najczęściej od śmierci ojca), na złożenie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku. Może Pan przyjąć spadek wprost, przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza, albo spadek odrzucić – tak jak każdy inny spadkobierca, bez zgody syndyka (bo upadłości już nie ma). Ograniczenia w dysponowaniu spadkiem (np. zakaz samodzielnego odrzucenia spadku, gdy spadek otwiera się w trakcie upadłości) dotyczą wyłącznie okresu trwania postępowania upadłościowego i planu spłaty. Po ich zakończeniu nie stosuje się już tych szczególnych reguł – działa prawo spadkowe z kodeksu cywilnego. Teoretycznie, gdyby w spadku był bardzo wartościowy majątek, a Pan odrzuciłby go w sposób ewidentnie krzywdzący dawnych wierzycieli, mogliby oni próbować dochodzić ochrony na podstawie przepisów o pokrzywdzeniu wierzycieli (art. 1024 k.c.), ale dotyczy to szczególnych, spornych sytuacji i wymaga ich aktywnego działania przed sądem.
Jeżeli więc spadek jest korzystny lub przynajmniej nie przynosi długów przekraczających aktywa, może Pan rozważyć przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. To ogranicza odpowiedzialność za ewentualne długi spadkowe do wartości majątku spadkowego. Jeżeli w spadku są głównie długi lub ryzyka co do ich wysokości, może Pan rozważyć odrzucenie spadku w sądzie rejonowym lub u notariusza w ciągu 6 miesięcy od powzięcia wiadomości o powołaniu.