Bezpłatna pomoc prawna

Zajęcie przez komornika sądowego a nawet zlicytowanie ruchomości nienależącej do dłużnika nie należało do rzadkości przed wejściem w życie w styczniu 2019 roku zmian w egzekucji z ruchomości. Byłem wierzycielem w sprawie w której został zlicytowany samochód w leasingu ponieważ firma leasingowa spóźniła się (miesięczny termin zawity) z wniesieniem powództwa przeciwegzekucyjnego – o zwolnienie pojazdu z egzekucji.

Po wspomnianej nowelizacji przepisów o egzekucji z ruchomości zajęcie przedmiotów należących do osoby trzeciej wciąż może zaistnieć ale nie tak łatwo i chyba nie tak często jak wcześniej.

Owszem, wciąż mamy w art. 845 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego zapisane, że zająć można ruchomości dłużnika będące w jego władaniu albo we władaniu samego wierzyciela, który do nich skierował egzekucję. Jednak dalej czytamy w tym przepisie, że nie podlegają jednak zajęciu ruchomości, jeżeli z ujawnionych w sprawie okoliczności wynika, że nie stanowią one własności dłużnika. Jeżeli zatem dłużnik przedstawi komornikowi dokument z którego będzie wynikać, że przedmiot jest własnością osoby trzeciej, to komornik nie ma prawa dokonać zajęcia takiego przedmiotu. Pytanie ewentualnie, czy każdy dłużnik zechce ujawnić że to rzecz osoby trzeciej a nie jego. Tym niemniej, jeżeli do zajęcia w takiej sytuacji dojdzie, to właścicielowi zajętej rzeczy przysługuje już nie tylko prawo do wniesienia powództwa o zwolnienie z egzekucji, ale też (najpierw) – skarga na zajęcie ruchomości przez komornika.

I dalej w art. 845 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego czytamy, że ruchomości dłużnika będące we władaniu osoby trzeciej można zająć tylko wówczas, gdy osoba ta zgadza się na ich zajęcie albo przyznaje, że stanowią one własność dłużnika.

A jeszcze dalej w art. 845 § 2 Kodeksu postępowania cywilnego czytamy, że w razie zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej dopuszczalne jest zajęcie ruchomości na zasadach przewidzianych w przepisach o egzekucji administracyjnej. A w przepisach o egzekucji administracyjnej brak takiego zastrzeżenia, że jeżeli z dokumentu wynika iż rzecz nie jest własnością dłużnika, to nie można jej zająć. Mamy bowiem art. 97 § 2 Ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji który stanowi tylko tyle, że zajęciu podlegają ruchomości zobowiązanego, znajdujące się zarówno w jego władaniu, jak i we władaniu innej osoby, jeżeli nie zostały wyłączone spod egzekucji lub od niej zwolnione.

A zatem, jeżeli dojdzie do zbiegu egzekucji sądowej i administracyjnej wskutek czego komornik sądowy przekaże sprawę komornikowi skarbowemu, to zajmowanie ruchomości należących do osób trzecich jest bardziej prawdopodobne. Przy omawianym przekazaniu sprawy przez komornika sądowego komornikowi skarbowemu dokonane czynności w tym zajęcia pozostają w mocy ale moim zdaniem nic nie stoi na przeszkodzie aby komornik skarbowy też wybrał się do dłużnika i zajął to, czego swego czasu nie mógł zająć komornik sądowy.

Zapytano mnie kiedyś, co w sytuacji, gdy komornik sprzeda rzecz należącą do osoby trzeciej, ponieważ właściciel nie został poinformowany o zajęciu rzeczy przez komornika. W takiej sytuacji właścicielowi sprzedanej rzeczy przysługuje roszczenie wobec dłużnika który władał jego rzeczą i która jako jego rzecz została zlicytowana. Wartością przedmiotu sporu powinna być kwota za jaką rzecz została zlicytowana. Podstawę prawną stanowi bezpodstawne wzbogacenie się dłużnika – art. 405 kodeksu cywilnego stanowiący, że kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Dłużnik został bezpodstawnie wzbogacony wskutek wyegzekwowania od niego długu / części długu poprzez zlicytowanie rzeczy należącej do osoby trzeciej.