Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Byłam ostatnio w klubie (impreza, wejście na bilet). Podczas wydarzenia wykonywano zdjęcia, a następnie klub opublikował relację/album na swoim oficjalnym Facebooku, w którym znajduje się moje zdjęcie jestem na nim widoczna i rozpoznawalna. Nie wyrażałam indywidualnej zgody na publikację mojego wizerunku w mediach społecznościowych. Po zauważeniu zdjęcia skontaktowałam się z klubem z prośbą o jego usunięcie. W odpowiedzi otrzymałam informację, że „nie ma takiej możliwości”, a następnie przesłano mi fragment regulaminu, w którym widnieje zapis, że każda osoba przebywająca na terenie lokalu wyraża zgodę na publikację swojego wizerunku w mediach społecznościowych i materiałach promocyjnych, „bez możliwości ingerencji w jego formę”. Dodam, że nie podpisywałam żadnej osobnej zgody, a regulamin nie był mi przedstawiony indywidualnie do akceptacji – klub twierdzi jedynie, że znajduje się on na stronie i obowiązuje każdą osobę kupującą bilet. Czy mam jednak prawo żądać usunięcia mojego wizerunku?

Odpowiedź: Art. 81 ustawy o prawie autorskim stanowi, że rozpowszechnianie wizerunku wymaga zgody osoby na nim przedstawionej, a ciężar udowodnienia istnienia i zakresu zgody spoczywa na podmiocie, który wizerunek publikuje. Zgody na rozpowszechnianie wizerunku nie domniemywa się, trzeba ją wykazać wprost w świetle orzecznictwa sądów apelacyjnych. Bez zgody można publikować wizerunek tylko w trzech typowych sytuacjach: gdy osoba otrzymała zapłatę za pozowanie, gdy jest to osoba powszechnie znana, sfotografowana w związku z pełnieniem funkcji publicznych, gdy osoba stanowi jedynie szczegół całości (tło zgromadzenia, imprezy). Jeżeli na zdjęciu jesteś wyeksponowana (jako główny motyw, zbliżenie twarzy, łatwa identyfikacja, a reszta to tło), klub raczej nie może powoływać się na wyjątek w postaci szczegółu całości.

Praktyka włączania zgody do regulaminu imprezy jest spotykana, ale mimo takiej obowiązuje zasada, że organizator musi wykazać, że uczestnik miał realną możliwość zapoznania się z regulaminem i go zaakceptował (np. checkbox przy zakupie biletu, konkretna informacja na stronie, regulamin w widocznym miejscu). Twierdzenie, że regulamin jest dostępny na stronie www, więc każdy wchodząc wyraża zgodę na utrwalenie i publikację swego wizerunku bywa oceniane jako niewystarczające, jeśli brak dowodu, że faktycznie została Ci przedstawiona treść i to w sposób pozwalający świadomie zdecydować. Nawet jednak jeżeli przyjąć, że zgoda wynikała z regulaminu, to zgoda na przetwarzanie danych osobowych i zgoda wizerunkowa mogą być w każdej chwili odwołane na przyszłość i dalsze wykorzystywanie wizerunku po cofnięciu zgody co do zasady staje się bezprawne. W podobnej sprawie z klubem muzycznym wskazywano, że odmowa usunięcia zdjęcia promującego klub była niezgodna z prawem, a poszkodowana mogła oprzeć się na art. 23–24 k.c. (dobra osobiste) i art. 81 pr.aut.

Wezwij przedsądowo ten klub do usunięcia wizerunku wskazując, że nie wyrażałaś indywidualnej, świadomej zgody na publikację swojego wizerunku w mediach społecznościowych, żądasz niezwłocznego usunięcia konkretnych zdjęć zawierających Twój wizerunek z profilu klubu i innych kanałów, oraz że podstawą żądania są art. 23–24 k.c. (naruszenie dóbr osobistych – wizerunku, prywatności) oraz art. 81 ustawy o prawie autorskim. Zażądaj też od klubu wskazania, w jaki sposób i kiedy miałaś zaakceptować regulamin (dowód akceptacji przy zakupie biletu, oznaczenie na wejściu itp.) i wskaż, że nawet przy uznaniu zgody – cofasz ją ze skutkiem na przyszłość i nie zgadzasz się na dalsze wykorzystywanie wizerunku. Jeśli klub mimo tego nie usunie zdjęć z twoim wizerunkiem, możesz zgłosić sprawę do Prezesa UODO (pod kątem RODO – wizerunek jako dana osobowa) z opisem, że podmiot nie respektuje sprzeciwu / cofnięcia zgody, a później (albo równolegle, jeśli chcesz) wnieść powództwo cywilne z żądaniem usunięcia zdjęć, ewentualnie również zadośćuczynienia pieniężnego, jeśli czujesz się szczególnie dotknięta (np. komentarze, niechciany rozgłos).

Istotne jest, czy na danym zdjęciu jesteś głównym, wyrazistym motywem, a nie tylko elementem tła tłumu – wtedy klub ma znacznie słabszą pozycję prawną. Poza tym, im bardziej zdjęcie ma charakter reklamy (ładne ujęcie osoby, która ma promować imprezy), tym silniejsza Twoja pozycja co do żądania usunięcia i ewentualnego zadośćuczynienia. Dla celów dowodowych zachowaj zrzuty ekranu postu ze zdjęciem, datą publikacji, komentarzami oraz całą korespondencję z klubem.