Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Jestem właścicielem działki przez którą przebiega droga dojazdowa do działek wydzielonych z tej dużej działki kilka miesięcy temu. Wszyscy spacerowicze, rowerzyści i psiarze zaczęli chodzić właśnie tą prywatną drogą zamiast tą starą 80 metrów dalej. Czy postawienie tabliczki “terenie prywatny wstęp wzbroniony” ma jakąś moc prawną czy tylko jako ozdobę można powiesić? Oprócz postawienia płotu co można zrobić aby zniechecić tych wszystkich ludzi?

Odpowiedź: Właściciel może oznaczyć nieruchomość tablicami typu “teren prywatny, wstęp wzbroniony”, “zakaz wjazdu – droga prywatna” itp.; prawo nie wymaga specjalnej formy. Taka tabliczka nie powoduje sama z siebie, że dochodzi do przestępstwa przy każdym wejściu na drogę, ale jednak wskazuje osobom wchodzącym na nią, iż jest to teren prywatny i właściciel drogi nie życzy sobie wchodzenia na nią – ułatwia to dochodzenie roszczeń (cywilnych lub wykroczeniowych/karnych) jako dowód istnienia zakazu. Sądy w sprawach o naruszenie posiadania uwzględniają fakt oznakowania drogi (np. szlaban i tablica “teren prywatny – wstęp wzbroniony” potwierdza, że to nie jest ogólnodostępna droga), choć nie gwarantuje to wygrania sprawy.

Wejście na cudzy grunt bez tytułu prawnego jest bezprawnym wkroczeniem w sferę Twojego posiadania, możesz żądać zaniechania i przywrócenia stanu poprzedniego (powództwo posesoryjne z art. 342–344 k.c. – sądy badają tylko ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia). Jednakże tzw. mir domowy z art. 193 k.k. dotyczy domu, lokalu, pomieszczenia albo ogrodzonego terenu; dla gruntu nieogrodzonego bywa trudniej to zastosować, bo orzecznictwo kładzie nacisk ogrodzenie jako wyznacznik zamkniętej przestrzeni. Na przykład w sprawie o sygn. akt II K 386/16 prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Toruniu przyjęto naruszenie miru domowego przy wielokrotnym wchodzeniu na ogrodzoną leśną posesję z tablicami, podkreślając, że ogrodzenie i oznakowanie jednoznacznie sygnalizowały prywatny charakter terenu. Jeżeli zatem teren byłby ogrodzony lub przejście wymagałoby pokonania wyraźnej bariery (płot, zamknięty szlaban), to wtedy wtargnięcie może być kwalifikowane jako naruszenie miru domowego z art. 193 k.k., za co grozi grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku.

Jeśli nie chcesz stawiać standardowego ogrodzenia na całej długości, proponuję ustawienie przy wjeździe znaku/zapory typu: słupek, szlaban, łańcuch, “zakaz wjazdu – droga prywatna” plus “teren prywatny – wstęp wzbroniony” – to bardzo jasno komunikuje, że to nie jest droga publiczna i ogranicza ruch rowerów/samochodów. Rozważ też zwężenie wjazdu słupkami/betoniakami tak, by nie dało się wygodnie jechać rowerem czy samochodem, ale Ty wciąż możesz wejść pieszo; prawnie jako właściciel drogi wewnętrznej możesz ograniczyć dostęp, o ile nie naruszasz cudzego tytułu (np. służebności sąsiadów). Z kolei monitoring z tabliczką “obiekt monitorowany – teren prywatny” jest legalny, jeśli nie nagrywasz nadmiernie przestrzeni publicznej; sama informacja o monitoringu często skutecznie odstrasza. Możesz też uczynić nawierzchnię mniej komfortową do przemieszczania się po niej poprzez np. wysypanie nieprzyjemnego, luźnego kruszywa, brak wygładzenia nawierzchni, nawierzchnia wyraźnie techniczna, a nie spacerowa – w granicach racjonalnego korzystania z własnego gruntu możesz to robić, byle nie uprzykrzać życia osobom, które mają tytuł do przejazdu (np. służebność).