Zabezpieczenie pieczy nad małoletnim dzieckiem
Zabezpieczenie pieczy nad małoletnim to tymczasowe uregulowanie przez sąd, z kim dziecko ma mieszkać i kto faktycznie ma się nim zajmować na czas trwania postępowania (np. rozwodowego, o władzę rodzicielską, o kontakty). Jak zaznaczyłem, jest to środek tymczasowy – obowiązuje na czas trwania postępowania sądowego, do prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy (np. wyroku rozwodowego, postanowienia o władzy rodzicielskiej).
Sąd określa, pod czyją pieczą – opieką dziecko będzie pozostawać, czyli u którego z rodziców (lub innej osoby) dziecko będzie mieszkać i kto będzie wykonywał bieżącą opiekę. Podstawą jest ogólna regulacja zabezpieczenia roszczeń niepieniężnych – art. 730 i art. 755 k.p.c., który przewiduje możliwość uregulowania sposobu roztoczenia pieczy nad małoletnimi dziećmi. I tak też, sąd może uregulować tę kwestię tymczasowo uregulować poprzez wskazanie, osoby, pod której pieczą dziecko pozostaje (najczęściej matka lub ojciec, wyjątkowo inny opiekun). Jednoczesne uregulowanie kontaktów drugiego rodzica z dzieckiem (dni, godziny, sposób kontaktów), ponieważ art. 755 k.p.c. obejmuje także kontakty. Ponadto ewentualnie nałożenie dodatkowych obowiązków, np. nadzór kuratora, zobowiązanie do terapii, współpracy z asystentem rodziny itp., jeśli jest to potrzebne dla dobra dziecka.
Wniosek o zabezpieczenie pieczy można złożyć w pozwie o rozwód, w odpowiedzi na pozew albo w osobnym piśmie w toku sprawy rodzinnej (np. o władzę rodzicielską, o ustalenie miejsca pobytu dziecka). Należy uprawdopodobnić roszczenie, czyli że żądane rozstrzygnięcie co do dziecka ma podstawy oraz interes prawny – że brak szybkiego zabezpieczenia może zagrozić dobru dziecka lub utrudni wykonanie przyszłego orzeczenia. Sąd powinien rozpoznać taki wniosek niezwłocznie, zwykle na posiedzeniu niejawnym, chyba że w danych okolicznościach konieczne jest wysłuchanie stron (art. 756 k.p.c. jako wyjątek od rozpoznawania na posiedzeniu niejawnym).
Rodzic, któremu powierzono pieczę, podejmuje codzienne decyzje dotyczące dziecka (opieka, szkoła, leczenie w typowych sytuacjach), w granicach pozostawionej mu władzy rodzicielskiej. Drugi rodzic uzyskuje lub zachowuje prawo do kontaktów zgodnie z treścią postanowienia zabezpieczającego; naruszenia mogą prowadzić do zastosowania środków z k.p.c. (m.in. sankcje pieniężne, zmiana uregulowania). Postanowienie o zabezpieczeniu wykonalne jest natychmiast; z praktycznego punktu widzenia reguluje sytuację dziecka na dłuższy czas, bo postępowania główne trwają miesiące czy lata.