Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Mój tata miał otwarty fundusz emerytalny, niestety do emerytury nie dożył, nie miał nikogo uposażonego do tych środków, jestem jedynym spadkobiercą i mam już postanowienie sądu o dziedziczeniu. PKO OFE pisze że nie należy mi się wypłata w gotówce, mogą tylko przetransferować je na moje konto emerytalne.. czy to prawda ? Czy mogę w jakiś sposób uzyskać gotówkę nawet jeśli mieli by potrącić jakiś podatek?

Odpowiedź: W typowej sytuacji środki z OFE po zmarłym mogą być spadkobiercom wypłacone w gotówce, a nie wyłącznie przetransferowane na konto emerytalne spadkobiercy. Jeżeli zmarły nie wskazał uposażonych, środki z OFE wchodzą do masy spadkowej i przypadają spadkobiercom na zasadach ogólnych (tak jak inne składniki majątku). Ustawa o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych przewiduje bowiem, że środki niewypłacone małżonkowi (w drodze wypłaty transferowej) i niewskazane uposażonym wchodzą do spadku. Po przedstawieniu prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku fundusz dokonuje wypłaty środków spadkobiercom, zwykle w formie przelewu na rachunek bankowy (czyli de facto – w formie gotówki).

Z kolei obowiązek wypłaty transferowej dotyczy przede wszystkim podziału środków między małżonków (druga połowa środków idzie na rachunek OFE małżonka, o ile istniała wspólność majątkowa). W niektórych materiałach informacyjnych fundusze opisują transfer jako podstawową formę rozliczenia, ale przepisy nie wykluczają wypłaty w formie pieniężnej na rzecz spadkobierców, jeśli te środki już weszły do spadku. To, że PKO PTE zarządza też IKE/IKZE i przewiduje transfer pomiędzy kontami emerytalnymi, nie znosi ogólnych przepisów spadkowych dotyczących OFE jako drugiego filaru. Niektóre fundusze (i niektóre poradniki) wskazują, że spadkobiercom wypłaca się środki z OFE w formie wypłaty pieniężnej po przedstawieniu postanowienia o nabyciu spadku i ewentualnej umowy działu spadku.

Środki z OFE po zmarłym nie są objęte podatkiem od spadków i darowizn, jako że mamy tu do czynienia ze szczególną regulacją emerytalną. W przypadku transferu na IKE/IKZE mogą działać zwolnienia z podatku od zysków kapitałowych, ale przy czystej wypłacie gotówkowej fundusz może pełnić rolę płatnika odpowiedniego podatku, jeśli powstaje obowiązek podatkowy (zależy od konstrukcji świadczenia i aktualnych przepisów).

Zażądaj zatem pisemnie od PKO OFE wskazania konkretnej podstawy prawnej na poparcie ich twierdzenia, że jako spadkobiercy przysługuje Ci wyłącznie wypłata transferowa na konto emerytalne, a nie wypłata pieniężna. Należy przy tym wiedzieć, że jakieś ich wewnętrzne zapisy regulaminowe nie mogę być sprzeczne z przepisami ustawy. Dołącz kopię postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku oraz, jeśli posiadasz, umowę działu spadku z której wynika, że jesteś jedynym właścicielem środków po ojcu (to fundusze często wymagają do wypłaty pieniężnej). Jeżeli w odpowiedzi nadal będą odmawiać wypłaty gotówki bez jasnej podstawy w ustawie, wnieś skargę do Rzecznika Finansowego.