Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Mam umowę zlecenie od marca do końca grudnia , stawka uczniowska oraz ubezpieczenie u rodzica . Miałem wypadek w pracy z którego odebrało mnie pogotowie i trwa leczenie mojej nogi po upadku . Czy w tym przypadku mogę ubiegac się o jakiejkolwiek wsparcie finansowe ? Od pracodawcy wiem że nie należy mi się odszkodowanie ponieważ nie podpisałem dobrowolnej składki zdrowotnej i w tej sytuacji też ZUS nie wypłaci mi za zwolnienie lekarskie. Czy w tej sytuacji mogę jakoś starać się o pieniążki?

Odpowiedź: Możesz mieć prawo do świadczeń z ZUS z ubezpieczenia wypadkowego, nawet jeśli nie zgłosiłeś się do dobrowolnego chorobowego – ale zależy to od tego, czy w ogóle podlegasz ubezpieczeniom społecznym z tej umowy zlecenia (a jako uczeń/student często nie podlegasz).

Przy umowie zlecenie istnieją zasadniczo dwa warianty. Jeśli jesteś uczniem/studentem do 26 lat, to z umowy zlecenia nie opłaca się składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, wypadkowe), więc nie ma też tytułu do świadczeń z ZUS z tej umowy. Jeśli natomiast nie jesteś studentem/uczniem (lub masz powyżej 26 lat), z umowy zlecenia zwykle obowiązkowo płaci się składki emerytalne i rentowe, a wtedy automatycznie także składkę wypadkową (płaci ją zleceniodawca). Ubezpieczenie zdrowotne jako członek rodziny, a ubezpieczenia społeczne z umowy zlecenia, to są dwa różne systemy.

Świadczenia wypadkowe (zasiłek chorobowy 100% podstawy, świadczenie rehabilitacyjne, jednorazowe odszkodowanie, renta) finansowane są ze składki wypadkowej, a nie z dobrowolnego chorobowego. Brak dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego nie pozbawia prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego, o ile byłeś nim objęty (czyli jeśli z umowy były składki emerytalne, rentowe i wypadkowe). Jeżeli jednak jako uczeń/student w ogóle nie podlegasz społecznym ubezpieczeniom ZUS z tej umowy, to ZUS nie wypłaci ani zasiłku chorobowego, ani odszkodowania, bo z punktu widzenia ZUS nie masz tytułu do tych świadczeń z tej umowy.

Powinieneś teraz ustalić swój status w ZUS – sprawdź na PUE ZUS, czy z tej umowy zlecenia były odprowadzane składki emerytalne, rentowe i wypadkowe. Jeżeli były, to posiadasz tytuł do ubezpieczenia wypadkowego; brak dobrowolnego chorobowego nie powinien przekreślać zasiłku wypadkowego. Ustal też, czy wypadek został formalnie uznany za wypadek przy pracy; pracodawca (zleceniodawca) powinien sporządzić kartę wypadku / protokół powypadkowy, opisujący zdarzenie, świadków, przyczynę itp. – jest to podstawowy dokument dla ZUS. Jeśli tego nie zrobił, pisemnie zażądaj sporządzenia karty wypadku i wydania jej kopii.

Jeżeli jesteś objęty ubezpieczeniem wypadkowym, to możesz ubiegać się o zasiłek chorobowy z ubezpieczenia wypadkowego (100% podstawy od pierwszego dnia, bez okresu wyczekiwania). Po zakończeniu leczenia, jeśli pozostanie trwały uszczerbek na zdrowiu, możesz złożyć wniosek o jednorazowe odszkodowanie z ZUS – dołączając kartę wypadku i dokumentację medyczną. Jeżeli nie jesteś objęty ubezpieczeniem społecznym (uczeń/student na zleceniu), to ZUS nie będzie miał podstawy do wypłaty zasiłku chorobowego ani odszkodowania. Jednak i w takim przypadku możesz dochodzić od pracodawcy zwrotu kosztów leczenia, jeśli wypadek był związany z naruszeniem przepisów BHP albo zaniedbaniami po jego stronie. A jeżeli pracodawca wykupił grupowe ubezpieczenie NNW dla pracowników/zleceniobiorców, to sprawdź, czy jesteś w nim zgłoszony; wtedy odszkodowanie wypłaca prywatny ubezpieczyciel, niezależnie od ZUS.