Bezpłatna pomoc prawna

Nieobecność pracownika z powodu wezwania do sądu jest usprawiedliwiona, ale niepłatna po stronie pracodawcy. Zasadą jest, że wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną (art. 80 Kodeksu pracy); za czas niewykonywania pracy zachowuje się prawo do wynagrodzenia tylko wtedy, gdy tak stanowi przepis. Pracodawca ma obowiązek zwolnić pracownika na czas niezbędny do stawienia się przed sądem (dojazd, udział w rozprawie, powrót). Pracownik może ubiegać się o rekompensatę utraconego zarobku od sądu (lub innego organu wzywającego), a nie od pracodawcy. Warunkiem jest zaświadczenie od pracodawcy o wysokości utraconego wynagrodzenia za czas nieobecności; pracodawca powinien je wystawić, jeśli sam nie płaci za ten czas.

Przepisy przewidują rekompensatę wyłącznie dla osoby wezwanej (świadka), a nie dla pracodawcy, mimo że nieobecność dezorganizuje pracę po stronie zakładu. Brak w ustawie mechanizmu zwrotu kosztów pracodawcy ani z budżetu państwa, ani z sądu – koszty organizacyjne pozostają po stronie pracodawcy. Pracodawca ma prawo pomniejszyć wynagrodzenie za czas, w którym pracownik nie świadczył pracy z powodu stawiennictwa w sądzie jako świadek. Jeżeli jednak regulamin pracy, układ zbiorowy lub umowa o pracę przewidują zachowanie prawa do wynagrodzenia za czas stawiennictwa na wezwanie organu (np. sądu), wtedy pracodawca ma obowiązek wypłacić pełne wynagrodzenie i nie ma podstaw do jego obniżenia. W takim przypadku po stronie pracownika nie ma utraconego zarobku, więc nie otrzyma zwrotu z sądu; rekompensata od sądu przysługuje tylko wtedy, gdy pracodawca wynagrodzenia za ten czas nie wypłaci.

Jeśli pracodawca zgodnie z prawem nie wypłaci wynagrodzenia za czas rozprawy, powinien wystawić zaświadczenie o utraconym zarobku, na podstawie którego pracownik może wystąpić do sądu o zwrot utraconego wynagrodzenia. Sąd zwraca utracony zarobek lub dochód świadka według zasad z przepisów o należnościach świadków, w granicach ustawowych limitów. Świadek składa pisemny wniosek do sądu prowadzącego sprawę, w ciągu 3 dni od stawiennictwa, z podaniem kwoty utraconego zarobku i zaświadczeniem od pracodawcy potwierdzającym jego wysokość. Przykładowy wniosek:

WNIOSEK O ZWROT UTRACONEGO ZAROBKU

Wnoszę o przyznanie i wypłatę zwrotu utraconego przeze mnie zarobku w kwocie … zł w związku ze stawiennictwem w charakterze świadka na rozprawie w dniu … w sprawie o sygn. akt … .
Uzasadnienie: W dniu … byłem zwolniony z pracy w celu stawienia się w sądzie, co spowodowało utratę wynagrodzenia za ten dzień. Wysokość utraconego zarobku potwierdza załączone zaświadczenie pracodawcy.