Wyłączenie sędziego w postępowaniu cywilnym na wniosek strony
Pytanie: Czy jest to podstawa do wyłączenia sędziego w sprawie cywilnej na wniosek strony jeżeli sędzia ten przyjmuje bezkrytycznie wnioski dowodowe strony przeciwnej a połowę moich wniosków dowodowych oddala?
Odpowiedź: Art. 49 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego stanowi, że sąd wyłącza sędziego na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie. Strona może wnioskować o wyłączenie sędziego, jeśli zaistnieją okoliczności wskazujące na potencjalny konflikt interesów, powiązania osobiste (np. przyjaźń, niechęć, powiązania gospodarcze), albo inne sytuacje budzące wątpliwości co do bezstronności sędziego. Wniosek o wyłączenie sędziego można złożyć zarówno na piśmie, jak i ustnie do protokołu w sądzie, w którym toczy się sprawa. Strona musi uprawdopodobnić przyczyny wyłączenia, czyli wskazać konkretne okoliczności oraz dołączyć dowody na ich istnienie. Jeżeli strona już rozpoczęła udział w rozprawie, to musi dodatkowo wykazać, że przyczyna wyłączenia powstała lub stała się jej znana dopiero po przystąpieniu do sprawy.
Z doświadczenia wiadomo, że wnioski o wyłączenie sędziego wskutek, jak wnioskującej stronie się wydaje, nieuprawnionego oddalania wniosków dowodowych, generalnie są oddalane. Sędziowie wskazują, że wnioski dowodowe są po prostu bezpodstawne. Nadto należy wskazać, że zarzut naruszenia art. 227 kpc czyli oddalenia wniosku dowodowego można zgłosić do protokołu i wnieść apelację jeżeli wyrok będzie niekorzystny.
Zgodnie z art. 531§ 1 KPC niedopuszczalny jest wniosek o wyłączenie sędziego oparty wyłącznie na okolicznościach związanych z rozstrzygnięciem przez sąd o dowodach.
Sędzia może kontynuować postępowanie do czasu rozstrzygnięcia wniosku, ale nie może wydać orzeczenia kończącego sprawę (np. wyroku, postanowienia). W przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia sąd znosi postępowanie w zakresie czynności podejmowanych przez wyłączonego sędziego (chyba że nie wpłynęło to na sprawę).