Wsteczne zgłoszenie członka rodziny do ubezpieczenia zdrowotnego
Pytanie: Moja mama nie jest ubezpieczona od ok. 2024 r. Ja natomiast zacząłem pracę we wrześniu 2025 r. Mama do tej pory nie korzystała z NFZ więc nie ma żadnych zaległości. Chciałbym dopisać mamę do swojego ubezpieczenia w pracy ale wiem, że na to jest termin 7 dni, które już minęły, bo mamy luty. Czy jeśli zgłoszę mamę do ubezpieczenia teraz to grozi za to jakaś sankcja, kara grzywny? Jestem młody i wcześniej nie przyszło mi do głowy, że tak mogę. Gospodarstwo domowe zachowane.
Odpowiedź: Przepisy przewidują, że osoba ubezpieczona (Ty) powinna poinformować płatnika składek (pracodawcę) o członkach rodziny do zgłoszenia w ciągu 7 dni od powstania prawa do zgłoszenia. Ten 7‑dniowy termin jest obowiązkiem formalnym, ale w praktyce najważniejsze ryzyko pojawia się wtedy, gdy niezgłoszony członek rodziny skorzysta ze świadczeń NFZ jako osoba nieuprawniona. NFZ przewiduje możliwość wstecznego zgłoszenia do ubezpieczenia zdrowotnego, żeby uniknąć obowiązku zwrotu kosztów leczenia, jeśli ktoś faktycznie miał prawo być zgłoszony (np. jako członek rodziny), ale po prostu nie został wpisany do ZUS na czas. Czas na takie wsteczne zgłoszenie jest liczony od dnia skorzystania ze świadczeń albo od dnia poinformowania przez NFZ o wszczęciu postępowania o zwrot kosztów. Skoro piszesz, że mama nie korzystała z NFZ od czasu, gdy nie była zgłoszona, to nie występują tu zaległe koszty leczenia ani dług wobec NFZ.
Sankcje (grzywna do 5 000 zł) przewiduje się przede wszystkim dla płatnika składek (pracodawcy/przedsiębiorcy) za niezłożenie lub spóźnione złożenie zgłoszenia do ZUS, a nie dla pracownika‑ubezpieczonego, który po prostu spóźnił się z poinformowaniem o członku rodziny. Za takie sytuacje, jak Twoja (dziecko nie zgłosiło rodzica/rodzic dziecka w terminie, ale nikt nie korzystał z NFZ będąc nieubezpieczonym), nie nakłada się kar na ubezpieczonych; po prostu trzeba jak najszybciej zgłosić członka rodziny. Zgłoś więc mamę jak najszybciej u pracodawcy, składając oświadczenie o zgłoszeniu członka rodziny (formularz ZUS ZCNA wypełnia pracodawca). Od dnia zgłoszenia będzie miała prawo do świadczeń z NFZ jako członek rodziny osoby ubezpieczonej, z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe (który to warunek spełniacie).