Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Chciałabym zmienić imię, bo moje mi się nie podoba. Dowiadywałam się i wiem, że można spróbować tylko jeden raz. Jeśli kierownik USC odmówi to po sprawie i nie można składać wniosku do innego USC. Czy to prawda?

Odpowiedź: To nie jest prawda; możesz składać więcej niż jeden wniosek o zmianę imienia w życiu, a po odmowie przysługuje Ci prawo do odwołania. Ustawa o zmianie imienia i nazwiska nie wprowadza zasady “tylko raz w życiu”. Można składać kolejne wnioski, o ile każdy z nich dotyczy konkretnej, uzasadnionej zmiany i nie jest oczywistym nadużyciem (np. co chwilę inne, dziwaczne imię).

Odmowa następuje w formie decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie do wojewody w terminie 14 dni od doręczenia decyzji. To oznacza, że sprawa nie kończy się na kierowniku USC – postępowanie jest dwuinstancyjne i masz prawo walczyć o tę zmianę przed organem wyższej instancji. Wniosek składa się do kierownika USC właściwego ze względu na miejsce stałego pobytu (lub inne reguły właściwości, jeśli go brak), więc nie możesz sobie po prostu wybrać innego urzędu, gdy obecny odmówi. Jeżeli dany wniosek (na konkretne imię, z konkretną argumentacją) został prawomocnie rozstrzygnięty, nie możesz złożyć identycznego wniosku w innym USC, natomiast możesz odwołać się od odmowy (wojewoda), po czasie złożyć nowy wniosek z innym imieniem albo innym, lepiej uzasadnionym stanem faktycznym.

Sugeruje się dobrze przemyśleć wybór imienia i porządnie uzasadnić, tzn. dlaczego dotychczasowe jest dla Ciebie problemem (np. ośmieszające, wywołuje złe skojarzenia, powoduje dyskomfort). Jeśli urzędnik na etapie przyjmowania wniosku ma zastrzeżenia, lepiej go ewentualnie wycofać i poprawić, niż doprowadzić do formalnej odmowy na piśmie.

Najczęściej odmowy wynikają z uznania, że nie wykazałeś wystarczająco ważnych powodów w rozumieniu ustawy oraz z wyboru nowego imienia sprzecznego z przepisami (ośmieszające, egzotyczne, niejednoznaczne co do płci). Jak wspomniałem, zmiana imienia dopuszczalna jest wyłącznie z ważnych powodów, ocenianych indywidualnie przez organ. Katalog powodów w ustawie (ośmieszające, nielicujące z godnością, zmiana na imię faktycznie używane, przywrócenie imienia) ma charakter przykładowy, więc teoretycznie możliwe są inne sytuacje, ale muszą być obiektywnie istotne. Odmowa następuje w formie decyzji administracyjnej, od której przysługuje odwołanie do wojewody, a w przypadku nieuwzględnienia odwołania – skarga do WSA.

USC często przyjmuje restrykcyjnie, że powód jest wyłącznie subiektywną zachcianką, a nie obiektywnie istotną okolicznością życiową. Przykład: ogólne twierdzenia, że nie lubisz swego imienia, że źle Ci się kojarzy, bez dowodów i konkretnych konsekwencji w życiu zawodowym/rodzinnym. Do tego, zbyt lakoniczne, nieudokumentowane uzasadnienie. Brak dowodów (zaświadczeń, maili, dokumentacji medycznej, opinii psychologa, wydruków z social mediów) potwierdzających, że imię wywołuje szykany, problemy w pracy, dysforię płciową itd. – to wszystko też ma znaczenie. Organ powołuje się w takich przypadkach na brak potwierdzenia twierdzeń strony. Jeżeli wybrane jako nowe imię jest sprzeczne z wymogami prawa, ośmieszające, nieprzyzwoite, w oczywisty sposób niestosowne, to też przemawia kierownikom USC za wydaniem decyzji odmownej. Poza tym, zdrobnienia jako jedyne imię (np. Kasia zamiast Katarzyna) – USC może to traktować jak nadanie imienia, którego ustawa nie dopuszcza przy sporządzaniu aktu, a praktyka przenosi się często na zmiany dla dorosłych.