Wizyta rosłych windykatorów – czy to przestępstwo?
Pytanie: Czy wizyta kilku windykatorów terenowych o wielkiej posturze i mięśniach którzy zachowują się przyzwoicie wobec dłużnika, może wypełniać znamiona przestępstwa z art. 191 § 2 Kodeksu karnego.
Odpowiedź: Art. 191 § 2 k.k. wymaga spełnienia przesłanek z § 1 (przemoc wobec osoby lub groźba bezprawna) oraz dodatkowo celu wymuszenia zwrotu wierzytelności. Wierzytelność musi istnieć i być przynajmniej wstępnie uznawana za istniejącą, w przeciwnym wypadku odpada tzw. uprzywilejowany charakter z § 2. Groźba bezprawna musi być na tyle realna, by u obiektywnego obserwatora dawała przekonanie, że może faktycznie wpłynąć na zachowanie pokrzywdzonego zgodnie z wolą sprawcy.
To, że windykatorzy są rośli i umięśnieni, nie stanowi jeszcze przemocy ani groźby bezprawnej; potrzebny jest element oddziaływania na wolę dłużnika (np. ton, słowa, sugestie, demonstracyjne obstawienie drzwi, nachalne wejście do mieszkania). Orzecznictwo i doktryna stoją na stanowisku, że groźba musi być komunikowana (słownie, gestami, zachowaniem), a nie tylko potencjalnie możliwa do wyobrażenia na podstawie wyglądu sprawcy. Jeżeli kilku windykatorów, korzystając ze swojej postury, zachowuje się w sposób obiektywnie zastraszający (np. otacza dłużnika, blokuje wyjście, mówi np. “lepiej zapłać, bo może być gorzej”, grozi kolejnymi wizytami), to można mówić o groźbie bezprawnej w celu wymuszenia zwrotu wierzytelności i wówczas wypełnione mogą być znamiona art. 191 § 2 k.k. Jeżeli natomiast wizyta ma faktycznie grzeczny charakter (przedstawienie się, rozmowa informacyjna, brak nacisku, brak gróźb, brak blokowania swobody osoby), a użyty jest wyłącznie efekt psychologiczny ich wyglądu, to brak podstaw do przyjęcia podżegania czy wykonania groźby bezprawnej.
Gdy wizyty są wielokrotne, uporczywe, połączone z telefonami, SMS‑ami i naruszeniem prywatności, może to podpadać pod uporczywe nękanie z art. 190a k.k., niezależnie od tego, czy spełnione są przesłanki art. 191 § 2 k.k.