Wiek emerytalny a rozwiązanie stosunku pracy przez pracodawcę
Pytanie: Czy osiągnięcie wieku emerytalnego nie może stanowić podstawę do rozwiązania stosunku pracy przez pracodawcę?
Odpowiedź: Samo tylko osiągnięcie wieku emerytalnego (ani samo nabycie prawa do emerytury) nie może być jedyną i samodzielną podstawą wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę. Kodeks pracy zawiera ogólny zakaz dyskryminacji m.in. ze względu na wiek, który obejmuje również nawiązywanie i rozwiązywanie stosunku pracy. Ponadto, Sąd Najwyższy w uchwale z 21.01.2009 r., sygn. akt II PZP 13/08, stwierdził, że osiągnięcie wieku emerytalnego i nabycie prawa do emerytury nie może stanowić wyłącznej przyczyny wypowiedzenia umowy o pracę. W orzecznictwie podkreśla się, że takie zdarzenie nie wiąże się z oceną przydatności pracownika, jakości jego pracy ani sytuacją pracodawcy, więc samo w sobie nie uzasadnia wypowiedzenia na gruncie art. 45 § 1 k.p.
Wiek emerytalny i prawo do emerytury mogą być jedną z okoliczności towarzyszących, gdy istnieją inne, obiektywne przyczyny wypowiedzenia, jak np. redukcja etatów, utrata przydatności do pracy, długotrwałe nieobecności, niewywiązywanie się z obowiązków. W takim przypadku pracodawca musi wskazać te inne, konkretne przyczyny; samo zaś osiągnięcie wieku emerytalnego jako jedyny powód będzie z dużym prawdopodobieństwem uznane za nieuzasadnione, a często także dyskryminujące.
Pracownik, któremu wypowiedziano umowę wyłącznie z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego lub nabycia prawa do emerytury, może dochodzić przed sądem pracy przywrócenia do pracy lub odszkodowania, powołując się na brak uzasadnionej przyczyny wypowiedzenia oraz zakaz dyskryminacji ze względu na wiek. Od dnia doręczenia pisma wypowiadającego umowę masz 21 dni na wniesienie odwołania do sądu pracy (art. 264 § 1 k.p.).
Warto też wiedzieć, że po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (60 lat dla kobiet, 65 lat dla mężczyzn) ZUS nie zmniejsza ani nie zawiesza emerytury bez względu na wysokość przychodu z pracy (etat, zlecenie, działalność gospodarczą). Dotyczy to także pracy na pełny etat u dowolnego pracodawcy.