Warunki wydziedziczenia przyszłych spadkobierców
Pytanie: Jakie są warunki wydziedziczenia kogoś np. dziecka albo małżonka?
Odpowiedź: Zgodnie z art. 1008 k.c. wydziedziczyć można tylko: zstępnych (dzieci, wnuki, prawnuki), małżonka, rodziców. Nie można więc wydziedziczyć np. rodzeństwa – ich można co najwyżej pominąć w testamencie, a z mocy ustawy po rodzeństwie nie jest należny zachowek.
Powody wydziedziczenia mogą być tylko poniższe trzy. 1 – gdy uprawniony uporczywie postępuje wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego (np. przestępczy tryb życia, nadużywanie alkoholu, agresja, ale to wszystko musi mieć charakter trwały). 2 – – gdy dopuścił się względem spadkodawcy lub jego najbliższych umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu, wolności albo rażącej obrazy czci. 3 – gdy uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych (np. wieloletni, zawiniony brak kontaktu, brak pomocy w chorobie mimo obiektywnej możliwości).
Wszystkie ww. zachowania muszą być jednocześnie zawinione i świadome; nie można opierać wydziedziczenia na czymś, na co dana osoba realnie nie miała wpływu (np. ciężka choroba, zaburzenia, sytuacje niezależne).
Wydziedziczenie jest skuteczne tylko na podstawie testamentu – nie można tego dokonać umową, oświadczeniem przed notariuszem, ale bez testamentu, czy listem. W testamencie trzeba wyraźnie wskazać, kogo się wydziedzicza, oraz podać przyczynę, która odpowiada jednej z ustawowych przesłanek. Przyczyna musi istnieć w chwili sporządzenia testamentu, wynikać z treści testamentu (choć nie trzeba przytaczać pełnego brzmienia art. 1008 – wystarczy opis zachowania mieszczący się w jego ramach), być rzeczywista – w ewentualnym postępowaniu sąd bada, czy faktycznie miała miejsce (czyli trzeba ją wykazać dokumentami, zeznaniami świadków, itd.). Jeśli w testamencie nie wskazano powodu, powód jest zbyt błahy w ocenie sądu albo nie da się go udowodnić, to akt wydziedziczenia może zostać uznany za nieskuteczny i wtedy prawo do zachowku pozostaje.
Kodeks cywilny w art. 1010 przewiduje istotne ograniczenia w omawianej kwestii a mianowicie, nie można skutecznie wydziedziczyć kogoś, komu spadkodawca przebaczył. Przebaczenie może być wyrażone wprost albo wynikać z zachowania (np. odbudowanie normalnych relacji), nie musi mieć formy pisemnej. Nawet osoba z ograniczoną zdolnością do czynności prawnych może przebaczyć, jeśli jest w stanie trzeźwo ocenić sytuację. Jeśli przebaczenie nastąpi po sporządzeniu testamentu, w którym wpisano wydziedziczenie, powstaje podstawa do podważenia tego wydziedziczenia w sądzie.
Wydziedziczenie pozbawia osoby prawa do zachowku, tak jakby nie dożyła otwarcia spadku. Jednakże prawo otrzymania do zachowku, którego taka osoba została w omawiany sposób pozbawiona, mimo tego przysługuje prawo jej zstępnym, czyli np. wydziedziczone dziecko nie otrzymuje zachowku, ale jego dzieci (wnuki spadkodawcy) zachowek mogą otrzymać, chyba że i one same zostaną wydziedziczone z własnej winy. Małżonek może zostać wydziedziczony na takich samych ustawowych podstawach, jak dziecko, jednak samo rozstanie, konflikt czy brak wspólnego gospodarstwa domowego, jeśli nie przybierają formy uporczywego naruszania obowiązków rodzinnych, często nie wystarczą. Inaczej będzie wyglądała sytuacja, gdy małżonek przez lata np. stosuje przemoc, nadużywa alkoholu, uchyla się od pomocy, dopuszcza się przemocy lub ciężkich zniewag.
Dostałam pismo od mojej ciotki która po 8 latach śmierci mojego ojca chce przejąć cały spadek po moim ojcu i dziadku( siostra mojego taty)
Sytuacja jest o tyle skomplikowana ,ze teraz okazało się że mój ojciec zostawił testament z 2012 roku ( odręcznie napisany ) ze wydziedzicza mnie i mojego brata ( który zginął w wypadku samochodowym grudzień 2018 ) z powodu nie opiekowania się nim podczas podobno pobytu w szpitalu. Niestety nasze dziedzinstwo to trochę patologia z powodu ojca. Był alkoholikiem , bił i mamę i nas, ogrom znęcania się psychicznego i fizycznego. Rodzice w końcu się rozwiedli. Ojciec pił odkąd pamiętam. Kilka lat po rozwodzie ja i brat staraliśmy się żeby przestał pić.. obiecywał że przestanie a za każdym razem jak dawaliśmy mu pieniądze niestety przepijał wszystko.
Spowodował wypadek podczas jazdy pod wpływem i zabrano mu prawo jazdy( nikt na szczęście nie ucierpiał )
Do tej pory mam nerwice i stany lękowe.. niestety ciotka ( moja chrzestna ) nigdy nie chciała widzieć i słyszeć o tym co się dzieje.
O śmierci ojca nawet nikt nas nie poinformował( dowiedzieliśmy się od dalszej rodziny że strony mamy)
Nigdy o nic nie prosiłam ani nie chciałam nic o nich ale kilka miesięcy temu moja ciotka podstępem zdobyła mój adres pod pretekstem ze chciała wysłać mi pamiątki po tacie i założyła sprawę o przejęcie spadku.
Dziadka testament był podzielony na ojca i ciotkę a ojca testament ( w który jestem przekonana że kazali to ojcu napisać pod warunkiem że może wprowadzić się do spowrotem do domu rodzinnego)
Jest przekazane na ciotkę( jego siostrę)
Ja mam dwie córki.. jeśli ja jestem wydziedziczona to czy chociaż moje córki maja prawo do czegokolwiek? I czy w ogóle warto walczyć o cokolwiek czy lepiej odpuścić ?
Będę wdzięczna za poradę czy podpowiedź
pytająca
11 kw. 26 o 09:27
Wydziedziczenie Ciebie nie odbiera Twoim córkom prawa do zachowku po Twoim ojcu – wnuki wydziedziczonego dziecka nadal mogą dochodzić zachowku, jeśli nie zostały wydziedziczone osobno. Wydziedziczenie w testamencie oznacza pozbawienie prawa do zachowku (nie tylko dziedziczenia ustawowego). Można wydziedziczyć tylko z powodów wskazanych w art. 1008 kodeksu cywilnego (ciężkie, uporczywe zachowanie wobec spadkodawcy lub najbliższych, rażące naruszenie obowiązków rodzinnych itd.).
Sam zarzut braku opieki podczas pobytu w szpitalu nie wystarczy, jeśli nie był to uporczywy i rażący brak więzi, a zwłaszcza gdy wcześniejsze lata to przemoc, alkoholizm i szkody wyrządzane rodzinie. Sąd bada całokształt relacji, także to, że to ojciec rozbił relacje swoim zachowaniem. W praktyce często udaje się wykazać, że przyczyna wydziedziczenia jest nieprawdziwa albo nie spełnia wymogów z kodeksu – wtedy wydziedziczenie jest bezskuteczne, a wydziedziczony nadal ma prawo do zachowku.
Zstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę. Oznacza to, że jeśli ojciec skutecznie wydziedziczył Ciebie, to Twoje córki wchodzą w Twoje miejsce i mogą żądać zachowku od ciotki jako spadkobierczyni testamentowej, chyba że także one zostały wydziedziczone (co u Ciebie nie nastąpiło). Wysokość zachowku zależy od tego, jaki udział dostałabyś według dziedziczenia ustawowego (gdyby nie było testamentu) i od tego, czy córki są małoletnie czy pełnoletnie – małoletnim przysługuje wyższy ułamek (2/3 udziału).
Można w postępowaniu sądowym o zachowek wykazywać, że przyczyny wydziedziczenia były nieprawdziwe albo były skutkiem przemocy ze strony ojca, jego alkoholizmu, braku zainteresowania dziećmi itd. Jeśli sąd uzna wydziedziczenie za nieskuteczne, wtedy to Ty (nie tylko córki) masz prawo do zachowku.
Z kolei testament można próbować unieważnić, jeżeli ojciec sporządził go w stanie wyłączającym świadome lub swobodne podjęcie decyzji (ciężki alkoholizm, choroba psychiczna, silne leki, odurzenie), działał pod wpływem błędu albo podstępu lub groźby (np. rodzina wymusiła na nim, żeby przepisał wszystko siostrze, bo w przeciwnym razie nie zamieszka w domu).
admin
11 kw. 26 o 09:49