Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Proszę o poradę, co mozna zrobic w takiej sytuacji. Osoba przed 90-tką, mieszkala wcześniej z jednym ze swoich dzieci. Zachorowała na zapalenie pluc, przeszła sepse, przez co stan z dnia na dzien sie pogorszył i stala sie osoba lezaca, potrzebująca opieki 24 na dobę. Osoba, ktora wczesniej sie nia opiekowała, ma spore problemy zdrowotne, wiele chorób, w tym osteoporoze, przez co nie moze podjąć sie opieki, bo nie może nic dźwigać. Jest tez przed operacją kręgosłupa. Została skierowana prosba o wypisanie pilnego skierowania do Zol, ale lekarze twierdzą, ze nie wiadomo, czy da sie to szybko załatwić. Jakie kroki mozna podjac, by nie wypisano tej osoby do domu, tylko do Zol? Wiem, ze jesli stan zdrowia dziecka nie pozwala na opieke w domu, to podobno nie ma takiego obowiązku, ale mops twierdzi inaczej…

Odpowiedź: Nie ma przepis, który nakazywałby dzieciom osobistą, fizyczną opiekę nad rodzicem, np. przewijanie, dźwiganie, całodobowy nadzór. Obowiązek dzieci wobec rodziców ma głównie charakter alimentacyjny (pomoc finansowa) i moralny, a nie przymus osobistej opieki. Nie można sądownie zmusić dziecka do sprawowania takiej opieki ani karać za jej brak. To oznacza, że jeżeli stan zdrowia dziecka (osteoporoza, planowana operacja kręgosłupa, zakaz dźwigania) uniemożliwia opiekę, to brak podstaw, by traktować je jak naturalnego opiekuna w sensie obowiązku pielęgnacji 24 godziny na dobę, siedem dni w tygodniu.

Do umieszczenia w ZOL potrzebne jest skierowanie od lekarza ubezpieczenia zdrowotnego (szpitalnego lub POZ), ocena w skali Barthel (zazwyczaj 0–40 pkt) i dokumenty o dochodzie pacjenta. ZOL jest przewidziany dla osób, które zakończyły leczenie szpitalne, nie wymagają już ostrej hospitalizacji, ale nie są w stanie funkcjonować w warunkach domowych i wymagają stałej opieki pielęgniarskiej. Jeśli szpital dostrzega wskazania medyczne do umieszczenia pacjenta w ZOL i wystawia skierowanie, teoretycznie po zakończeniu leczenia powinien dążyć do przekazania pacjenta do ZOL, a nie naciskać na powrót do domu, gdy w domu nie może mieć zapewnionej właściwej opieki. Najważniejsze, aby z dokumentacji jednoznacznie wynikało, że jest to osoba leżąca, niesamodzielna, wymaga opieki 24h, a rodzina z powodu stanu zdrowia nie może jej zapewnić.

Aby nie dopuścić do wypisania tej osoby do domu, należy pisemnie poinformować ordynatora / dyrektora szpitala, że opiekun ma udokumentowane przeciwwskazania do dźwigania (załączyć kserokopie zaświadczeń lekarskich), nie jest w stanie zapewnić opieki osobistej w warunkach domowych i w domu brak osoby mogącej przejąć opiekę. Sformułować też żądanie wypisu tylko do ZOL / ZPO lub ewentualnie do DPS, a nie do domu, bo stanowiłoby to narażenie pacjenta i rodziny. Poprosić o wpisanie do dokumentacji lekarskiej wyraźnej adnotacji, że rodzina nie ma możliwości zapewnienia opieki ze względów zdrowotnych. Należy dopilnować tego, by skierowanie do ZOL było opisane jako pilne i zawierało szczegółowy opis stanu (leżąca, wymagająca całodobowej opieki, po sepsie, po zapaleniu płuc).

Jeśli szpital twierdzi, że nie gwarantuje przeniesienia pacjenta do ZOL bezpośrednio ze szpitala, to należy domagać się formy pisemnej takiej odmowy lub informacji o miejscu na liście oczekujących; pisemny dokument ułatwia ewentualną interwencje Rzecznika Praw Pacjenta, NFZ. Gdy bowiem szpital naciska na wypis do domu mimo braku możliwości opieki, to można zgłosić sprawę do Rzecznika Praw Pacjenta i do oddziału NFZ (najlepiej telefonicznie oraz mailem), domagając się interwencji w sprawie zapewnienia odpowiedniej ciągłości opieki, czyli przekazania pacjenta do ZOL lub innej placówki opieki.

Ustawa o pomocy społecznej przewiduje usługi opiekuńcze w domu oraz możliwość umieszczenia w domu pomocy społecznej, gdy osoba wymaga całodobowej opieki, a rodzina nie jest w stanie jej zapewnić. Art. 50 tej ustawy stanowi, że usługi opiekuńcze mogą być przyznane także, gdy rodzina, małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić. Z kolei art. 54 wspomnianej ustawy przewiduje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej osoby wymagającej całodobowej opieki, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. To oznacza, że jeśli MOPS twierdzi, że rodzina ma obowiązek opieki, a w rzeczywistości rodzina nie jest w stanie jej zapewnić, to można zażądać przeprowadzenia rodzinnego wywiadu środowiskowego, uwzględnienia stanu zdrowia opiekuna, wydania pisemnej decyzji administracyjnej z uzasadnieniem, którą można zaskarżyć. MOPS w takiej sytuacji powinien albo przyznać szerokie usługi opiekuńcze w domu (opiekunka na kilka godzin dziennie), albo, jeśli to nadal niewystarczające, współdziałać przy umieszczeniu w DPS, a nie przerzucać ciężaru opieki na osobę schorowaną.