Windykator

Umowny zakaz cesji wierzytelności to klauzula w umowie, która wyłącza lub ogranicza możliwość przeniesienia wierzytelności na osobę trzecią, czyli po prostu sprzedaży długu. Umowny zakaz cesji oparty jest na art. 509 § 1 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym wierzyciel może przenieść wierzytelność bez zgody dłużnika, chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Oznacza to, że strony mogą w umowie skutecznie wyłączyć lub ograniczyć możliwość cesji, wymagając najczęściej zgody dłużnika na przelew wierzytelności.

W przypadku zakazu cesji, wszelkie próby przeniesienia wierzytelności są nieważne, jeżeli nie spełniono ustalonych warunków, np. zgody dłużnika. Zakaz cesji może przybierać różne formy – od absolutnego zakazu, przez wymóg pisemnej zgody dłużnika, do wskazania konkretnych podmiotów, na rzecz których cesja jest dopuszczalna. Zakaz cesji obniża “rynkowość” takiej wierzytelności, ograniczając jej obrót, w tym możliwość jej sprzedaży lub finansowania (np. factoring). Nierzadko też sprzedaż wierzytelności (zwłaszcza po bezskutecznej egzekucji komorniczej) jest jedynym sposobem na częściowe odzyskanie długu, gdzie potencjalny nabywca potrzebuje jej do dokonania kompensaty czyli potrącenia. Umowny zakaz cesji pozbawia wierzyciela tej ostatniej szansy.

W ustawie o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych zawarto przepis (art. 9a) wprowadzający bezskuteczność umownego zakazu przelwu wierzytelności, ale tylko w transakcjach handlowych, w których dłużnikiem jest duży przedsiębiorca, a wierzycielem jest mikroprzedsiębiorca, mały przedsiębiorca albo średni przedsiębiorca, jeżeli zapłata nie nastąpiła w terminie określonym w umowie, a jeżeli tego terminu w umowie nie określono – od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego. Ponadto, przepisu tego nie stosuje się do transakcji handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny.

Umowny zakaz cesji wierzytelności, to pozbawienie wierzyciela (lub firmy windykacyjnej działającej w jego imieniu) relatywnie skutecznego instrumentu windykacyjnego a mianowicie upubliczniania długu z danym dłużnika. Takie upublicznianie jest dozwolone w celu sprzedaży długu, np. na giełdzie wierzytelności oraz bardziej aktywnie – poprzez wysyłanie ofert do podmiotów gospodarczych. Wielu dłużników w takiej sytuacji decyduje się na spłatę długu aby nie tracić wiarygodności u aktualnych i potencjalnych kontrahentów, a niektórzy z nich po prostu wstydzą się długu towarzysko.

Tak na marginesie: gdybym miał potencjalnego klienta na towar / usługę z odroczonym terminem zapłaty i ten klient żądałby zapisania w umowie zakazu cesji wierzytelności, to wycofałbym się z transakcji, bo wzbudziłoby to moje podejrzenia co do jego wiarygodności jako płatnika.

Z kolei windykacja należności najczęściej trwa miesiącami albo ponad rok. Jeżeli dłużnik zaburzył płynność finansową Twojej firmy, to relatywnie korzystne kredyty obrotowe są dostępne tutaj.