Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Skonczyla mi sie umowa o prace 31 grudnia, pracodawca poinformował ze umowa bedzie przedłużona, jak sie okazuje jest to propozycja umowy ale juz zlecenia, jest 8 styczeń, dostałem informację dzis ze zostalo mi wyslane swiadectwo pracy pocztą, a na dniach dostane umowe zlecienie, ktore mam podpisać jako dzien 1 stycznia, pracuje w tym samym miejscu, wykonuje te same czynnosci, jest to ten sam system 8 godzin dziennie tygodniowo, jestem pod kierownictwem, moge coś zrobić i obronić sie zeby dostac normalną umowe o prace? na zleceniu jest brak dodatkow, brak premii, gola stawka, i dlaczego mam podpisac to jako 1 stycznia? jestem w systemie i widac ze juz w tym miesiacu 4 dni bylem w pracy, robię to samo co robiłem na tej samej zmianie jak zawsze.

Odpowiedź: Możesz się bronić zarówno co do formy (żądanie umowy o pracę), jak i co do cofniętej daty zlecenia (1 stycznia). Pracujesz bowiem dalej tak, jak dotąd, czyli 8 godzin dziennie, stałe godziny, w tym samym miejscu, pod kierownictwem pracodawcy – to są klasyczne cechy stosunku pracy z art. 22 Kodeksu pracy. Art. 22 § 12 K.p. wprost mówi, że nie wolno zastępować umowy o pracę umową cywilnoprawną (zleceniem), jeśli warunki wykonywania pracy się nie zmieniają. Pracodawca, który zawiera zlecenie zamiast umowy o pracę przy takich warunkach, naraża się na grzywnę od 1000 do 30.000 zł (art. 281 § 1 pkt 1 K.p.).
​
Antydatowanie umowy (kazać podpisać ją od 1 stycznia, gdy faktycznie dostajesz ją później) jest bardzo wątpliwe prawnie, bowiem dokument ma odzwierciedlać rzeczywisty przebieg zatrudnienia. Nie podpisuj umowy zlecenia z datą 1 stycznia, jeśli nie zgadzasz się na takie warunki i datę. Napisz do pracodawcy krótkie pismo (e‑mail oraz wydruk do akt), że od 1 stycznia faktycznie świadczysz pracę w warunkach stosunku pracy (stałe godziny, miejsce, podporządkowanie, wynagrodzenie miesięczne itp.), domagasz się zawarcia umowy o pracę od 1 stycznia (kontynuacji dotychczasowego zatrudnienia) i że nie zgadzasz się na zmianę rodzaju umowy na zlecenie przy niezmienionych warunkach wykonywania pracy. Na przykład “W związku z faktycznym świadczeniem pracy od dnia 1 stycznia 2026 r. w dotychczasowym systemie (8 godzin na dobę, w stałym miejscu i pod kierownictwem przełożonych) wnoszę o zawarcie ze mną umowy o pracę od 1 stycznia 2026 r. Zgodnie z art. 22 § 1 i § 12 Kodeksu pracy nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu dotychczasowych warunków wykonywania pracy. Nie wyrażam zgody na zawarcie umowy zlecenia antydatowanej na dzień 1 stycznia 2026 r.”.

Sprawę możesz zgłosić sprawę do Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) i wówczas wskazujesz, że faktycznie pracujesz jak pracownik, a proponuje się zlecenie “na papierze”, PIP może nałożyć na pracodawcę karę i nakazać zawarcie umowy o pracę. Możesz też wytoczyć przed sądem pracy powództwo o ustalenie istnienia stosunku. Sąd bierze pod uwagę nie nazwę umowy, lecz to, na jakich warunkach praca była wykonywana, czyli: stałe godziny, podporządkowanie poleceniom przełożonego, brak swobody zastępstw, wynagrodzenie okresowe – jeżeli te cechy przeważają, może uznać, że od 1 stycznia dalej łączy was umowa o pracę. Istotne będą jako dowody grafiki, ewidencja czasu pracy / system wejść, korespondencja z przełożonymi, polecenia służbowe, świadkowie z pracy.
​
Jeżeli sąd lub PIP uznają, że faktycznie był stosunek pracy, powinieneś mieć prawo do wynagrodzenia jak pracownik (ze wszystkimi dodatkami, premiami, jeśli przewidziane), składek ZUS jak dla pracownika (pełne ubezpieczenia) jak również do urlopu wypoczynkowego i ochrony kodeksowej.
​
Podpisując zlecenie, ryzykujesz utratę dodatków, premii, urlopu i słabszą ochronę po zakończeniu zatrudnienia. Jeśli nie podpiszesz zlecenia, a pracodawca nie da umowy o pracę, masz świadectwo pracy i możesz zarejestrować się w urzędzie pracy jako bezrobotna i walczyć o zasiłek (przy spełnieniu warunków stażowych).