Umowa pożyczki zawarta z datą wsteczną
Pytanie: Czy umowa pożyczki sporządzona na nowym dowodzie a z datą wsteczna gdy jeszcze osoba posługiwała się dowodem wcześniejszym jest ważna czy mogę podważyć.
Odpowiedź: Kodeks cywilny dopuszcza, by strony uzgodniły, że umowa, w tym również pożyczki, ma obowiązywać od daty wcześniejszej (tzw. moc wsteczna); ważne jest zgodne oświadczenie woli stron, a nie sam wpisany dzień. Wpisanie daty wcześniejszej niż faktyczny dzień podpisania, zawarcia umowy, nie czyni jej nieważną. Może to co najwyżej budzić podejrzenia, wątpliwości z punktu widzenia dowodowego (może wskazywać na fikcyjność lub antydatowanie).
Do ważności umowy pożyczki nie jest wymagana żadna szczególna forma; może być nawet ustna, a dane z dowodu pełnią głównie funkcję identyfikacyjną. Błąd w danych (np. numer z nowego dowodu tożsamości w zestawieniu z datą, gdy formalnie obowiązywał poprzedni dokument tożsamości) jest błędem formalnym, który nie unieważnia automatycznie umowy, jeśli można ustalić, kto dokładnie ją zawarł (imię, nazwisko, PESEL, podpis). Taka rozbieżność może natomiast stanowić argument na to, że umowa została faktycznie podpisana później niż wskazana data albo że jest fikcyjna (pozorna).
Możliwe podstawy podważenia (na drodz4e sądowej) umowy pożyczki to m.in. właśnie pozorność (na podstawie art. 83 k.c.) – gdy umowa została sporządzona na papierze tylko dla pozoru (np. by stworzyć fikcyjne zadłużenie, ukryć majątek). Inna podstawa, to brak faktycznego wydania pieniędzy – przy pożyczce istotne jest, że pożyczkodawca faktycznie wydał pieniądze; jeśli do przekazania środków nie doszło, to można kwestionować, że w ogóle doszło do zawarcia umowy pożyczki. Poza tym, wady oświadczenia woli – podpisanie pod przymusem, w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji (np. silne odurzenie), działanie przez osobę bez pełnej zdolności do czynności prawnych. I jeszcze jedna podstawa: poważne błędy w oznaczeniu stron (brak możliwości ustalenia, kto jest wierzycielem albo dłużnikiem), których nie można zbagatelizować biorąc pod uwagę inne dane z umowy.
A zatem tylko ten argument, że umowa jest nieważna, bo w dacie wskazanej na umowie miałeś stary dowód, a w umowie widnieje nowy numer, nie wystarczy do stwierdzenia nieważności, ale możesz na jego podstawie kwestionować wiarygodność dokumentu i twierdzić, że został sporządzony później niż wskazuje data. Możesz również wnioskować o dowody (np. z historii wydania dowodu z ewidencji, przelewów, korespondencji), by wykazać, kiedy rzeczywiście doszło do zawarcia umowy pożyczki (albo że w ogóle nie doszło).