Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Szukam pomocy prawnej w sprawie mieszkania mojej mamy, ktora mieszka sama w Polsce (mieszkam za granica). Kilka lat temu zdiagnozowano mamie chorobe: wodoglowie z triada Hakima, ktora moze, z uplywem czasu, miec wplyw na zdolnosci kognitywne i pamiec i powodowac otepienie. Stan mojej mamy zaczal sie pogarszac, w zeszlym roku w czerwcu, podczas mojej wizyty, przez przypadek odkrylam kredyty mojej mamy, takze dziwne inwestycje w firmie, ktora byla jak dla mnie czystym oszustwem. Bank mamy zapewnil mnie, ze nie ma ona juz zdolnosci kredytowych a ja nie chcialam za bardzo ingerowac w zycie mamy, ktora stawiala protest. Ostrzeglam ja, ze moze stracic mieszkanie.
Od tamtego czasu stan mamy sie pogarszal, mialam wrazenie, ze ma problemy z pamiecia, gubi sie, nie wie co podpisala, nie rozumie kwestii finansowych, bankowych itd. Przyznala mi sie, ze byla wzywana na Policje w sprawie tej podejrzanej inwestycji, ktorej “podarowala” 20000 zl, i ze wziela nowe kredyty. Pojechalam pilnie do Polski, by miec upowaznienie do konta bankowego mamy, wyjasnic kredyty i dowiedziec sie wiecej o ubezwlasnowolnieniu ewentualnym mamy.

Mimo iz bank Santander rok temu zapewnil mnie, ze mama nie ma zdolnosci kredytowej, udzielono jej nowe kredyty “konsolidacyjne”, ktore podwoily totalne kwote do zaplaty. Mama ma konto w santander bank a udzielone nowe kredyty zostaly podpisane przez santander Consumer bank. Obecnie mama splaca ponad 2000 zl kredytow miesziecznie, majac emeryture 3700 zl, czy to legalne? Po zaplaceniu rachunkow, mamie zostaje 200 zl na zycie.

Grozi mamie windykacja. W dodatku, mama ma kilka umow podpisanych na telefon chez Orange, kredyty chwilowki, o ktorych nie pamieta. Widzialam sie z jej lekarzem, ktory potwierdzil, ze to jest zwiazane z postepujaym otepieniem. Bede wnosic wniosek o ubezwlasnowolnienie mamy, zastrzeglam pesel. Czy we wniosku o ubezwlasnowolnienie, moge prosic o uwzglednienie wplywu choroby na ostatnie kredyty I umowy by splacac chociaz czesciowo zadluzenia? Jak moge chronic mieszkanie mamy? Mama jest wlascicielka mieszkania, jestem jedynym dzieckiem, rodzice sa rozwiedzeni.

Odpowiedź: Jako córka czyli krewna, ma Pani prawo wystąpić do sądu z wnioskiem o ubezwłasnowolnieni mamy. Należy wykazać, że z powodu choroby mama nie jest w stanie kierować swoim postępowaniem. Dołączyć dowody w postaci dokumentacji medycznej, ewentualnie też inne wskazujące celowość ubezwłasnowolnienia jak np. właśnie te dziwne (naiwne) inwestycje. O wymogach formalnych wniosku o ubezwłasnowolnienie z łatwością znajdzie pani w wyszukiwarce google wpisując np. “jak złożyć wniosek o ubezwłasnowolnienie”. Gdy mama zostanie ubezwłasnowolniona, to wszelkie umowy które następnie ewentualnie zawrze, będzie Pani mogła unieważnić orzeczeniem o ubezwłasnowolnieniu. Z tym, że stwierdzenie nieważności umowy kredytowej nie zwalnia ze spłaty otrzymanego kredytu tzn. kwoty przekazanej jako kredyt i odsetek ustawowych za zwłokę; nie trzeba spłacać dodatkowych kosztów wynikających z odsetek umownych. Nie istnieje żaden rejestr osób ubezwłasnowolnionych więc bank nie jest w stanie sprawdzić przed zawarciem umowy, czy osoba ubiegająca się o kredyt nie jest aby ubezwłasnowolniona.

Teraz w kwestii kredytów zaciągniętych przed ubezwłasnowolnieniem. Jeśli kredyt został zaciągnięty przed ubezwłasnowolnieniem a osoba w momencie zawierania umowy była w pełni zdolna do czynności prawnych, umowa pozostaje ważna. Jeśli jednak w chwili zawarcia umowy osoba nie była (już) w stanie świadomie wyrazić woli (choroba była już zaawansowana), wtedy umowa może być uznana za nieważną na podstawie art. 82 Kodeksu cywilnego (Nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodów znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Dotyczy to w szczególności choroby psychicznej, niedorozwoju umysłowego albo innego, chociażby nawet przemijającego, zaburzenia czynności psychicznych.). Opiekun prawny czyli Pani, już po ubezwłasnowolnieniu mamy, może wystąpić do sądu o ustalenie nieważności takiej umowy dowodząc, że w chwili zawarcia umowy mama nie była świadoma skutków swoich działań. I znów dowody: dokumentacja medyczna z tamtego okresu, inne… Powództwo opiera się na podstawie art. 189. kodeks postępowania cywilnego który stanowi, że powód (opiekun prawny – pani w tym przypadku) może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.

Jeżeli ma Pani dostęp do dokumentacji zadłużenia mamy, to już teraz czyli zanim zostanie orzeczone ubezwłasnowolnienie, może Pani spłacać te długi w imieniu mamy (bez dodatkowych kosztów wynikających z odsetek umownych). Art. 356 § 2 kodeksu cywilnego stanowi bowiem, że jeżeli wierzytelność pieniężna jest wymagalna, wierzyciel nie może odmówić przyjęcia świadczenia od osoby trzeciej (czyli od Pani), chociażby działała bez wiedzy dłużnika. Egzekucja z nieruchomości może trwać bardzo długo więc jest czas na spłacenie długu.

Pytanie: To ponownie ja, gdyż mam kilka pytań/wątpliwości.
Nie wiem, czy powinnam wystąpić o ubezwłasnowolnienie częściowe czy pełne ,tym bardziej, ze będą zmiany prawne w tej kwestii, z tego, co czytałam), wyjaśnienie na Internecie są tak mało konkretne, ze nie wiem co robić. Mama jest samodzielna, zakupy, sprzątanie czy kawa z koleżanka, jej problem to finanse, nie rozumienie kwestii finansowych, chwilowe zaniki pamięci czy problemy z koncentracją. W dodatku, opiekun prawny ma mnóstwo zobowiązań, a ja mieszkam zagranicą, jeśli wymagana jest stała opieka tzn. Systematyczna I częste wizyty, nie będę mogła być opiekunem. Jestem w Polsce maksymalnie dwa razy w roku.

Odpowiedź: Ubezwłasnowolnienie całkowite stosuje się wtedy, gdy stopień zaburzenia uniemożliwia osobie jakąkolwiek samodzielność – np. w zaawansowanej demencji, ciężkiej psychozie, bardzo głębokich uzależnieniach. Osoba częściowo ubezwłasnowolniona może samodzielnie dokonywać drobnych czynności życia codziennego (np. drobne zakupy), natomiast przy poważniejszych czynnościach prawnych (np. sprzedaż mieszkania, zaciągnięcie kredytu) potrzebna jest zgoda kuratora. Ta forma jest stosowana najczęściej, gdy osoba nie radzi sobie z większymi sprawami majątkowymi czy prawnymi, ale wciąż jest w stanie zrozumieć i wykonywać codzienne czynności.

Jak widać, powinna Pani wystąpić o ubezwłasnowolnienie częściowe mamy.

Zaktualizowano 13 sierpnia 2025 r.