Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Moj znajomy wdowiec ma trójkę dzieci. 1 corke i dwóch synow. Wszyscy mieszkają w innych miejscowościach w swoich mieszkaniach. Poniewaz czuje się coraz gorzej mysli o przepisaniu jako dożywocie swoj dom tylko na dwoje dzieci. Córka absolutnie nie interesuje się ojcem. Pytanie jest takie czy może zapisać dom na tych synów jako dożywocie mimo że mieszkają w innych miejscowościach? Zaznaczam, że często jak tylko moga przyjezdzają do ojca pomagając mu. Jak to wygląda prawnie,? Jezeli tak ,to czy kazdy nich bedzie musial osobno ponosić opłaty związane z umową dożywocie?

Odpowiedź: Właściciel ma prawo dysponować swoim majątkiem za życia według własnego uznania, także przekazując dom tylko niektórym z dzieci. Umowa dożywocia nie jest darowizną, więc wyklucza późniejsze roszczenia o zachowek z tytułu tej konkretnej nieruchomości. Córka nie ma prawa zakwestionować takiej umowy dlatego, że została w niej pominięta, o ile ojciec jest zdolny do świadomego i swobodnego podjęcia decyzji.

Umowę dożywocia można zawrzeć z kilkoma osobami – np. obaj synowie nabywają dom po 1/2 udziału i wspólnie są zobowiązani do świadczeń na rzecz ojca. Notariusz sporządza jeden akt (albo dwa – każdy na 1/2 udziału) i wpisuje obu synów do księgi wieczystej jako współwłaścicieli obciążonych dożywociem. To, że mieszkają w innych miejscowościach, nie stanowi do tego przeszkody; ważne jest natomiast, by w umowie jasno określić, jak mają realizować opiekę (wizyty, zakupy, organizacja pomocy, ewentualne prawo ojca do zamieszkiwania w domu itd.). Zgodnie z art. 908 k.c. nabywca (tu: synowie) musi zapewnić dożywotnikowi utrzymanie: przyjąć go jako domownika (jeśli tak ustalicie), zapewnić wyżywienie, ubranie, mieszkanie, opał, pomoc w chorobie, pogrzeb. Jeśli nabywców jest kilku, odpowiadają za te obowiązki wspólnie – w umowie dożywocia można doprecyzować, jakie konkretnie obowiązki realizuje każdy z nich, np. jeden zajmuje się finansami, drugi częściej przyjeżdża. W umowie dożywocia można wprowadzić zabezpieczenie na wypadek, gdyby synowie nie wykonywali obowiązków, np. możliwość zamiany dożywocia na rentę – art. 913 § 1 k.c. stanowi, że jeżeli między dożywotnikiem a zobowiązanym wytworzą się takie stosunki, że nie można wymagać, aby pozostawali w bezpośredniej styczności, sąd na żądanie jednej ze stron może zamienić wszystkie lub niektóre uprawnienia z dożywocia na dożywotnią rentę odpowiadającą wartości tych uprawnień.

Po przeniesieniu własności to synowie jako współwłaściciele zobowiązani są do ponoszenia kosztów utrzymania domu (podatek od nieruchomości, media, remonty) proporcjonalnie do udziałów, np. po 1/2. Wierzyciele (np. gmina, dostawcy mediów) mogą dochodzić całości opłat od każdego ze współwłaścicieli, a oni później rozliczają się między sobą według udziałów. Można w umowie dożywocia szczegółowo uregulować, który syn płaci jakie rachunki i w jakiej części, żeby uniknąć sporów.