Ucieczka przed kontrolerem biletów
Pytanie: Jaka kara grozi za ucieczkę przed kontrolerem jadąc na gapę w transporcie publicznym? Kontroler wprost goni za gapowiczem, ale gapowicz jest szybszy i uciekł mu.
Odpowiedź: Ucieczka przed kontrolerem biletowym w transporcie publicznym jest traktowana jako wykroczenie. Głównie grozi za to kara grzywny na podstawie art. 87a Prawa przewozowego. Podróżny bez biletu, który odmawia zapłaty należności i okazania dokumentu tożsamości podczas kontroli, podlega karze grzywny (art. 87a Prawa przewozowego).
Ucieczka przed kontrolerem, gdy ten goni, często łączy się z nieokazaniem dokumentu, co prowadzi do wezwania policji i sprawy w sądzie. Grzywna może wynieść do 5.000 zł, choć w praktyce bywa niższa (np. 300 zł w starszych wyrokach). Art. 87b Prawa przewozowego (kara za nieutrzymanie się w miejscu kontroli) utracił moc po wyroku TK z 2014 r., ponieważ był nieproporcjonalny. Obecnie kluczowe jest wykroczenie z art. 87a – odmowa współpracy podczas kontroli. Kontroler może ująć gapowicza i wezwać policję, jeśli ten ucieka. Jeśli gapowicz ucieknie, przewoźnik może sprawdzić monitoring, ustalić tożsamość i skierować sprawę do sądu o wykroczenie.
Kontroler może dokonać tzw. ujęcia obywatelskiego (zatrzymania) gapowicza do czasu przyjazdu policji, jeżeli ten popełnia wykroczenie (brak biletu, odmowa zapłaty, odmowa podania danych). Dopuszczalne są jednak co najwyżej tzw. miękkie środki, jak stanie w drzwiach, zablokowanie wyjścia, ewentualnie lekkie przytrzymanie, by uniemożliwić ucieczkę. Niedopuszczalne jest szarpanie, wykręcanie rąk, duszenie, przewracanie na ziemię czy inne formy przemocy niewspółmiernej do sytuacji. Środki przymusu muszą być proporcjonalne do zachowania pasażera i nie mogą powodować trwałej szkody. Jeżeli pasażer zachowuje się spokojnie, a tylko chce wyjść, prawnicy podkreślają, że nawet dotykanie go może być już bezprawne.