Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Czy według prawa piecza zastępcza jest formą przyjęcia dziecka na wychowanie?
Babcia sprawuje aktualnie pieczę zastępczą, niedługo odbędzie się sprawa o ustanowienie jej rodzina zastępczą.
Chodzi o prawo do urlopu macierzyńskiego i rodzicielskiego.
Przepisy KP znam, ale co do obecnego stanu prawnego mam wątpliwości, a ZUS i PIP za każdym razem ma inne zdanie.

Odpowiedź: Pieczę zastępczą można traktować jako formę przyjęcia dziecka na wychowanie na gruncie Kodeksu pracy, ale tylko w znaczeniu użytym w art. 183 k.p., czyli dla celów urlopu na warunkach urlopu macierzyńskiego i urlopu rodzicielskiego. Przepis wymienia pracownika, który przyjął dziecko na wychowanie jako rodzina zastępcza, z wyjątkiem rodziny zastępczej zawodowej. Jeżeli babcia sprawuje pieczę zastępczą i ma zostać ustanowiona rodziną zastępczą, to mieści się to w tej kategorii, o ile chodzi o niezawodową rodzinę zastępczą. To, że postępowanie o ustanowienie rodziny zastępczej jeszcze trwa, nie wyklucza prawa do tych urlopów, bo przepisy wiążą je z przyjęciem dziecka na wychowanie i statusem rodziny zastępczej, a wniosek o urlop składa się po tym przyjęciu.

Dla niezawodowej rodziny zastępczej Kodeks pracy przewiduje urlop na warunkach urlopu macierzyńskiego w wymiarze 20–37 tygodni, zależnie od liczby dzieci, oraz urlop rodzicielski. Od 19 marca 2025 r. art. 183 k.p. doprecyzowuje też dłuższy wariant dla dziecka przyjętego na wychowanie jako rodzina zastępcza, z granicą do 14 roku życia w odpowiednich przypadkach, a nie tylko do 7 roku życia, jak w starszych interpretacjach. To właśnie ta nowelizacja często powoduje rozbieżności między praktyką ZUS, PIP i starszymi materiałami. Najostrożniejsze stanowisko jest takie, że piecza zastępcza w postaci rodziny zastępczej jest przyjęciem dziecka na wychowanie w rozumieniu art. 183 k.p. i może otwierać prawo do tych urlopów, ale decydujące są szczegóły: czy babcia jest pracownikiem, czy rodzina jest niezawodowa, kiedy doszło do faktycznego przyjęcia dziecka i jaki jest wiek dziecka. Wniosek o urlop na warunkach macierzyńskiego składa się w terminie 7 dni od dnia przyjęcia dziecka na wychowanie, a urlop zaczyna się najpóźniej w ciągu 21 dni od tego zdarzenia.

Pytanie: Mam pytanie w związku z uzyskanym zaświadczeniem “za życiem”. Zaświadczenie i wydłużony urlop rodzicielski. Dziecko urodzone w 2020r, na dziecko wykorzystany cały rodzicielski, który wtedy przysługiwał. Dostaliśmy zaświadczenie w 05.2026. Złożyłam wniosek do pracodawcy o udzielenie pozostałej części urlopu rodzicielskiego w związku z zaświadczeniem (dodatkowe 24 tyg) i otrzymałam decyzję negatywną. Powołali się na art. 35 zmiana ustawy kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw. Czy jest jakaś szansa na odwołanie? Na co można się powołać? Więcej… »

Pytanie: Jeżeli matka wykorzystała cały urlop macierzyński, to czy ojciec może wziąć 9 tygodni urlopu rodzicielskiego? Więcej… »

Pytanie: Czy istnieje możliwość odmowy udzielenia pracownikowi urlopu rodzicielskiego dla ojca? Oczywiście przy zachowaniu terminu oraz warunków formalnych wniosku. Więcej… »