Szanse na zadośćuczynienie za brak więzi rodzinnej i zaniedbanie ojca
Pytanie: Moja sytuacja jest o tyle specyficzna, że ojciec przez całe moje życie był całkowicie nieobecny, nie uczestniczył w moim wychowaniu i przez ponad 20 lat uporczywie uchylał się od płacenia alimentów, które dopiero teraz są skutecznie ściągane przez komornika sądowego. Co najważniejsze, obecnie leczę się psychiatrycznie, a specjaliści wskazują na bezpośredni związek mojego stanu zdrowia oraz traumy odrzucenia z rażącym zaniedbaniem obowiązków rodzicielskich przez ojca. Chciałbym dowiedzieć się, czy w aktualnym orzecznictwie dotyczącym więzi rodzinnej jako dobra osobistego oraz zadośćuczynienia za rozstrój zdrowia na podstawie artykułów 445 i 448 Kodeksu cywilnego istnieją realne szanse na wygranie takiej sprawy. Czy fakt wieloletniej, bezskutecznej egzekucji komorniczej może być uznany za wystarczający dowód zawinionego działania na moją szkodę i czy ktoś z Państwa spotkał się z wyrokami, w których udokumentowane leczenie psychiatryczne przeważyło w procesie o zadośćuczynienie za porzucenie emocjonalne. Będę wdzięczny za wszelkie wskazówki oraz sygnatury podobnych spraw
Odpowiedź: Przepis art. 445 § 1 k.c. umożliwia przyznanie zadośćuczynienia w razie uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia. Z kolei przepis art. 448 k.c. chroni dobra osobiste, w tym prawo do życia w rodzinie i więź rodzinną. W Twoim przypadku należałoby wziąć pod uwagę oba te przepisy, gdyż art. 445 k.c., jeśli udokumentujesz, że twój rozstrój zdrowia (leczenie psychiatryczne) jest bezpośrednim skutkiem zaniedbań ojca. Art. 448 k.c. zaś, jako naruszenie dobra osobistego w postaci prawa do życia w rodzinie i więzi emocjonalnej z rodzicem
Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 marca 2018 r., sygn. akt III CZP 69/17 potwierdził, że więź rodzinna stanowi dobro osobiste podlegające ochronie. Według tej uchwały sąd może przyznać zadośćuczynienie za krzywdę osobom najbliższym poszkodowanego, który na skutek czynu niedozwolonego doznał ciężkiego i trwałego uszczerbku na zdrowiu. Z kolei Sąd Okręgowy w Poznaniu w wyroku z dnia 5 kwietnia 2019 r., sygn. akt II Ca 1563/18 zauważył, że naruszenie więzi rodzinnej może skutkować zadośćuczynieniem nie tylko w sytuacji jej całkowitego zerwania, ale także poważnego naruszenia uniemożliwiającego utrzymywanie normalnego kontaktu. W sprawie tej zasądzono 30.000 zł dla siostry i 50.000 zł dla matki poszkodowanej.
Podstawą Twojego roszczenia będzie szczegółowa dokumentacja leczenia psychiatrycznego wykazująca diagnozę psychiatryczną z kodami ICD-10 oraz historia leczenia i jego długotrwałość. Do tego oczywiście opinia specjalisty o związku przyczynowym między brakiem kontaktu z ojcem a rozstrojem zdrowia i rokowania na przyszłość. To jednak nie wszystko, bowiem niezbędny jest dowód w postaci zaniedbywania ze strony ojca i skutki na Twoje zdrowie.
I tak też, wieloletnia bezskuteczna egzekucja komornicza stanowi istotny dowód, ale musisz wykazać także całkowity brak kontaktu przez ponad 20 lat, uporczywe uchylanie się od obowiązków (nie tylko finansowych, ale również osobistych) i wpływ tego na twój rozwój emocjonalny i stan zdrowia I teraz najtrudniejsze – musisz wykazać, że to właśnie zaniedbania ojca (a nie inne czynniki) spowodowały Twój stan zdrowia. Wiążąca będzie tu opinia biegłego psychiatry lub psychologa klinicznego przygotowana na potrzeby sądowe.
Niestety, większość orzeczeń dotyczących więzi rodzinnej jako dobra osobistego dotyczy sytuacji śmierci lub ciężkiego kalectwa osoby bliskiej (jak w sprawach wskazanych przeze mnie wcześniej), a nie aktywnych zaniedbań rodzicielskich wobec żyjącego dziecka. Twoja sprawa ma pionierski charakter, co zwiększa ryzyko procesowe, ale też może stanowić pozytywny precedens.