Sprzedaż pojazdu bez zgody współwłaściciela
Pytanie: Co grozi osobie ktora będąc włascicielem pojazdu, ale bez zgody współwłasciciela sprzedała auto?
Odpowiedź: Każdy współwłaściciel może samodzielnie sprzedać swój udział we współwłasności (np. 1/2 auta) bez zgody pozostałych współwłaścicieli. Do sprzedaży całej rzeczy wspólnej (w tym przypadku: 100% samochodu) potrzebna jest zgoda wszystkich współwłaścicieli, jako że jest to czynność przekraczająca zwykły zarząd. Sprzedaż dokonana bez wymaganej zgody jest jako czynność przekraczająca zwykły zarząd nieważna w zakresie, w jakim narusza prawa współwłaściciela.
Współwłaściciel, który sprzedał auto bez Twojej zgody ryzykuje, że umowa zostanie uznana za bezskuteczną względem Ciebie w zakresie Twojego udziału, a kupujący nie stanie się właścicielem tej części. Może odpowiadać wobec Ciebie za szkodę (odszkodowanie), np. za wartość Twojego udziału, jeżeli wskutek jego działania nie możesz skutecznie korzystać z samochodu lub swojego prawa. Może zostać zobowiązany do rozliczenia się z uzyskanej ceny – powinien wydać Ci równowartość Twojej części.
Kupujący może być w relacji do Ciebie traktowany jak osoba, która bez podstawy prawnej włada rzeczą w części przekraczającej udział sprzedającego, co otwiera drogę do roszczeń windykacyjnych albo żądania zapłaty. Zależnie od okoliczności, takie zachowanie może wchodzić w grę jako przywłaszczenie rzeczy wspólnej lub prawa majątkowego (art. 284 k.k.), jeżeli współwłaściciel zachowuje się tak, jakby był wyłącznym właścicielem i rozporządza rzeczą na Twoją szkodę; grozi za to kara pozbawienia wolności do 3 lat (typ podstawowy), przy powierzeniu rzeczy – od 3 miesięcy do 5 lat. Ocena karna takiej czynności zależy jednak od okoliczności (czy była wyrażona zgoda w formie dorozumianej, jak dzielono pieniądze, czy sprzedaż faktycznie pozbawiła Cię korzyści itp.).
Jeżeli dojdzie do takiej sytuacji, przysługuje Ci więc roszczenie wobec współwłaściciela o zapłatę równowartości Twojego udziału w samochodzie lub o inne rozliczenie (np. część ceny) lub wytoczenie powództwa dotyczącego ochrony własności (np. ustalenie nieważności/bezskuteczności umowy w części, roszczenia windykacyjne względem kupującego – zależnie od stanu faktycznego i dobrej wiary nabywcy). Ponadto, zawiadomienie o wspomnianym przestępstwie przywłaszczenia, jeżeli rzeczywiście doszło do działania na Twoją szkodę i spełnione są przesłanki z art. 284 k.k.