Spadkodawca nie chce umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia
Pytanie: Chcę zawrzeć ze spadkodawcami – rodzicami umowę o zrzeczeniu się dziedziczenia po nich, ale oni nie chcą stawić się u notariusza. Czy jest jakiś sposób na to?
Odpowiedź: W obecnym stanie prawnym nie można zawrzeć umowy o zrzeczeniu się dziedziczenia po rodzicach bez ich osobistego udziału przed notariuszem. Umowa o zrzeczeniu się dziedziczenia jest umową, a nie jednostronnym oświadczeniem, więc muszą ją podpisać obie strony: przyszły spadkodawca (rodzic) i przyszły spadkobierca (Ty). Ponadto, przepisy k.c. wymagają, aby taka umowa została zawarta w formie aktu notarialnego, pod rygorem nieważności (art. 1048 k.c. w zw. z art. 73 § 2 k.c.). Zwykłe pismo, oświadczenie napisane w domu, nawet podpisane przez rodziców, nie wywoła tu żadnych skutków prawnych.
Jeżeli problemem jest zdrowie lub mobilność rodziców, wielu notariuszy wykonuje czynności poza kancelarią (w domu, szpitalu, DPS itd.), za wyższą taksą. Wciąż jednak konieczna jest osobista obecność rodziców przy notariuszu (gdziekolwiek się stawi), bo notariusz musi ich wylegitymować, odebrać oświadczenia woli i podpisać akt. Z kolei pełnomocnik może dokonywać czynności w formie aktu notarialnego, ale przy tak doniosłej umowie notariusze wymagają osobistego stawiennictwa stron, a ponadto pełnomocnictwo do zrzeczenia się dziedziczenia jest w praktyce uznawane za niedopuszczalne lub skrajnie ryzykowne (zbyt poważna ingerencja w prawa majątkowe na przyszłość). Nawet jeśli któryś notariusz zgodziłby się na pełnomocnictwo, to rodzice i tak musieliby udzielić pełnomocnictwa w formie aktu notarialnego, więc znów wracamy do ich wizyty u notariusza.
Jeżeli rodzice stanowczo nie chcą żadnej czynności u notariusza, jedyne pewne narzędzie pozostaje po ich śmierci, to w ciągu 6 miesięcy od dnia, w którym dowiesz się o tytule swego powołania do spadku, możesz spadek odrzucić przed sądem lub notariuszem. Odrzucenie spadku powoduje, że traktuje się Ciebie tak, jakbyś nie dożyła otwarcia spadku, a do dziedziczenia wchodzą Twoje dzieci – dlatego wtedy trzeba równolegle myśleć o odrzuceniu spadku także w ich imieniu (za zgodą sądu rodzinnego, jeśli są małoletnie).