Skarga pauliańska – przeciwko komu, kogo pozwać?
Pytanie: Przeciwko komu jest skarga pauliańska, kogo mam pozwać, chyba nie dłużnika? Czy w ogóle nikogo się nie pozywa w takiej skardze? Z treści artykułu 527 kc w ogóle to nie wynika: “każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego” – w jaki sposób dokładnie? Jaki jest dokładnie skutek skargi pauliańskiej
Odpowiedź: Skarga pauliańska w celu uznania czynności prawnej za bezskuteczną względem wierzyciela skarżącego ma formę powództwa przeciwko osobie trzeciej która uzyskała korzyść majątkową (art. 531 § 1 Kc). A jeżeli się zdarzy np. tak, że osoba obdarowana przez dłużnika np. nieruchomością z kolei obdaruje nią kolejną osobę, to należy wystąpić przeciwko tej ostatniej osobie która została właścicielem nieruchomości. Nie pozywa się dłużnika – dłużnik jest stroną czynności prawnej, która doprowadziła do pokrzywdzenia wierzyciela, ale pozwanym jest ten, kto uzyskał majątek (np. obdarowany członek rodziny). W przypadku gdy osoba trzecia przekazała następnie uzyskany majątek kolejnemu nabywcy, możliwe jest także skierowanie powództwa przeciwko temu kolejnemu nabywcy pod warunkiem, że wiedział lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o pokrzywdzeniu w ten sposób wierzyciela.
Skutkiem uwzględnienia skargi pauliańskiej jest jak gdyby ponowne włączenie przedmiotu skargi pauliańskiej do majątku dłużnika i możliwość prowadzenia z tego przedmiotu (rzeczy, wierzytelności, prawa majątkowego) egzekucji przeciwko dłużnikowi.
Termin wniesienia skargi pauliańskiej wynosi pięć lat od daty dokonania czynności prawnej przez dłużnika, która pokrzywdziła wierzyciela. Jest to termin zawity, oznacza to, że po upływie 5 lat od czynności wierzyciel traci możliwość dochodzenia roszczenia poprzez skargę pauliańską. Kluczowe jest, że liczy się data dokonania czynności, a nie moment w którym wierzyciel dowiedział się o istnieniu tej czynności. Po przekroczeniu pięcioletniego terminu, uprawnienie do wniesienia skargi wygasa całkowicie, niezależnie od okoliczności. Ważne jest, by nie zwlekać z podjęciem działań, ponieważ po upływie tego okresu sąd oddali skargę niezależnie od jej uzasadnienia.
Zaktualizowano 18 września 2025 r.