Bezpłatna pomoc prawna

Skarga kasacyjna cywilna to nadzwyczajny środek zaskarżenia przysługujący od prawomocnych orzeczeń wydanych przez sądy drugiej instancji w postępowaniu cywilnym. Przysługuje od prawomocnego wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie, wydanego przez sąd II instancji.

Skarga kasacyjna jest rozpoznawana przez Sąd Najwyższy wyłącznie pod kątem prawidłowego zastosowania i wykładni prawa, czyli jest typowym przykładem “sądu prawa”, a nie “sądu faktu”. Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym nie bada ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy niższych instancji, ani nie przeprowadza ponownej oceny dowodów. Skarga kasacyjna może opierać się wyłącznie na zarzutach dotyczących naruszenia prawa materialnego lub przepisów postępowania, jeżeli naruszenie miało wpływ na wynik sprawy. Niestety, często sąd I jak i II instancji, czyli odwoławczy błędnie ustala właśnie fakty (niekiedy wprost rażąco błędnie), co skutkuje rażąco niesprawiedliwymi wyrokami i niemożnością skutecznego wniesienia kasacji.

Skarga kasacyjna o prawa majątkowe przysługuje w sprawach, w których wartość przedmiotu zaskarżenia wynosi co najmniej pięćdziesiąt tysięcy złotych, a w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych – co najmniej dziesięć tysięcy złotych. Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia skarga kasacyjna przysługuje także w sprawach o odszkodowanie z tytułu wyrządzenia szkody przez wydanie prawomocnego orzeczenia niezgodnego z prawem.

Jak chodzi o minimalną wartość zaskarżenia kwalifikującą do skargi kasacyjnej, to należy przez nią rozumieć wartość stanowiącą różnię pomiędzy kwotą której powód domagał się, a która została mu zasądzona przez sąd drugiej instancji. Jeżeli na przykład wartość przedmiotu sporu wynosiła 90 tys. zł, a sąd zasądził powodowi 60 tys. zł, to kasacja nie przysługuje mu, ponieważ dotyczyłaby 30 tys. zł, a minimalna wartość niezasądzonego roszczenia, to 50 tys. zł. Pozwanemu natomiast w tej sprawie przysługiwałaby skarga kasacyjna, jeżeli wnosił o oddalenie powództwa w całości, a sąd II instancji zasądził od niego 60 tys. zł, czyli kwotę wyższą od minimalnej (50 tys. zł) wartości zaskarżenia w skardze kasacyjnej. Wartością przedmiotu zaskarżenia nie jest więc wartość przedmiotu sporu z II i I instancji.

Obok spraw o wartości przedmiotu zaskarżenia poniżej 50 tys. zł skarga kasacyjna jest niedopuszczalna także w sprawach o rozwód, o separację, o alimenty, o czynsz najmu lub dzierżawy oraz o naruszenie posiadania, dotyczących kar porządkowych, świadectwa pracy i roszczeń z tym związanych oraz o deputaty lub ich ekwiwalent, spraw rozpoznanych w postępowaniu uproszczonym. Niedopuszczalna jest też w sprawach, w których powództwo oddalono jako oczywiście bezzasadne, czyli na podstawie art. art. 191¹ kpc.

Opłata sądowa za wniesienie skargi kasacyjnej w postępowaniu cywilnym w sprawach o prawa majątkowe wynosi 5% wartości przedmiotu zaskarżenia, jednak nie mniej niż 30 zł i nie więcej niż 200 000 zł; jeżeli akurat nie posiadasz środków na jej opłacenie, to szybką pożyczkę online można otrzymać tutaj. Skargę kasacyjną wnosi się do sądu, który wydał zaskarżone orzeczenie w terminie 2 miesięcy od doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem. Przy wnoszeniu skargi kasacyjnej (w przeciwieństwie do postępowań przed sądami I oraz II instancji) obowiązuje przymus adwokacko-radcowski, czyli skarga musi być sporządzona i podpisana przez adwokata lub radcę prawnego, a niewypełnienie tego wymogu skutkuje odrzuceniem skargi. Sąd Najwyższy rozpoznając kasację cywilną może wydać kilka kluczowych rozstrzygnięć, w zależności od oceny zasadności skargi kasacyjnej:

1. Oddalić skargę kasacyjną jeśli skarga nie zawiera uzasadnionych podstaw albo zaskarżone orzeczenie, mimo wadliwego uzasadnienia, odpowiada prawu SN.
2. Uchylić zaskarżone orzeczenie jeśli uzna zasadność skargi (w całości lub w części) i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie lub innemu sądowi równorzędnemu.
3. Uchylić zaskarżone orzeczenie jeśli uzna zasadność skargi (w całości lub w części) i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie lub innemu sądowi równorzędnemu.
4. Odrzucić skargę kasacyjną jeśli skarga nie spełnia wymogów formalnych albo podlega odrzuceniu z innych względów.
5. Uchylić wyroki i odrzucić pozew lub umorzyć postępowania gdy pozew należało odrzucić albo istniała podstawa do umorzenia postępowania.

Zaktualizowano 17 września 2025 r.