Bezpłatna pomoc prawna

Pytanie: Szukam porady odnośnie ustanowienia sądownie służebności przesyłu wody na działce. Sprawa wygląda tak że dostaliśmy z sąsiadami od gminy warunki na rozbudowę wodociągu w drodze prywatnej. Do rozbudowy potrzebowaliśmy formalną zgodę właściciela działki po drugiej stronie ulicy u którego znajdował się główny wodociąg. Zgodę taką od właściciela otrzymaliśmy na piśmie. Zrobiliśmy projekt, uzyskaliśmy pozwolenie na budowę wodociągu, wodociąg został wybudowany. Ostatnim krokiem jest przekazanie wodociągu gminie która wymaga ustanowinia notarialnie przesyłu. I tu pojawia się problem bo właściciel działki na której był główny wodociąg odmawia ustanowienia przesyłu na długości 2.6m rury. Gmina jest zdania że bez ustanowionej służebności nie może legalnie użytkować sieci i nie chcą przejąć bez służebności na tej działce. W drodze wewnętrznej wszyscy udziałowcy podpisali akt notarialny. Od kilku miesięcy prowadzimy negocjacje z osobą która odmawia podpisania aktu. Nie chcę pieniędzy, nie obchodzi go że przecież zgodę podpisał, nie interesuje go że wydaliśmy 40tys na budowę wodociągu. W tym tyg wyrzucił nas z posesji i zapowiedział żeby go przestać nachodzić bo wezwie policję. Bez służebności nie ma wody a bez wody nie możemy starać sie o pozwolenie na budowę (3 działki). Chcemy wystąpić sądownie o ustanowienie służebności przesyłu. Jak to najlepiej rozwiązać?

Odpowiedź: Służebność przesyłu uregulowana jest w art. 305¹–305⁴ k.c.; sąd może ją ustanowić, gdy jest konieczna do prawidłowego korzystania z istniejących urządzeń (tu: odcinek wodociągu 2,6 m). Zasadniczo ustanowienie następuje za wynagrodzeniem dla właściciela gruntu, ale w orzecznictwie dopuszcza się brak wynagrodzenia, jeśli strony tak chcą, choć w praktyce sądy zwykle przyznają przynajmniej symboliczne wynagrodzenie. Sąd sprawach podobnej do Waszej nie nakazuje podpisać aktu notarialnego, lecz ustanawia służebność wydaniem stosownego postanowienia; to postanowienie jest podstawą wpisu służebności do księgi wieczystej.

Służebność przesyłu ustanawia się na rzecz przedsiębiorcy (przedsiębiorstwa wodociągowego/gminy), a nie na rzecz prywatnych właścicieli działek. Uprawnionym do żądania jest więc przedsiębiorca przesyłowy (tu: gmina / spółka wodociągowa), który jest właścicielem urządzeń lub ma je przejąć. W orzecznictwie przyjmuje się też, że właściciel nieruchomości, na której leżą urządzenia, może żądać ustanowienia służebności na rzecz gminy, jeśli sieć jest gminna. Z kolei Wy jako właściciele sąsiednich działek, nie będziecie beneficjentami służebności przesyłu; korzystacie z wody przez umowę z przedsiębiorstwem wodociągowym, a nie przez swoją służebność. Optymalnie byłoby, gdyby to gmina/przedsiębiorstwo wodociągowe było wnioskodawcą o ustanowienie służebności przesyłu na rzecz tego przedsiębiorstwa, a Wy formalnie po stronie uczestników poprzecie wniosek. Możecie też wykazać interes w rozstrzygnięciu (brak możliwości podłączenia i uzyskania pozwolenia na budowę). Jeżeli gmina odmawia wystąpienia do sądu, to można wezwać gminę/przedsiębiorstwo wodociągowe do podjęcia działań (w tym złożenia wniosku o służebność), a w ostateczności wnieść skargę do organu nadzorczego lub rozważenie powództwa o odszkodowanie.

Sama zgoda na budowę wodociągu/na wejście na teren nie jest tożsama z ustanowieniem służebności przesyłu i dlatego na chwilę obecną gmina twierdzi, że bez służebności nie może legalnie zarządzać siecią. Zgoda ma jednak duże znaczenie dowodowe, ponieważ ukazuje, że właściciel akceptował posadowienie sieci, a po inwestycji blokuje uregulowanie stanu prawnego. W orzecznictwie przyjmuje się się, że skoro urządzenia już istnieją i służebność jest konieczna do korzystania z nich, wówczas sąd taką służebność ustanawia, określając przebieg i zakres (np. pas techniczny, prawo wejścia w celu napraw).