Sąd zwrócił prawo jazdy a starosta cofnął – co robić?
Pytanie: Zdałam prawo jazdy i po roku spowodowałam wypadek. Był ranny. Sprawa została warunkowo umorzona na okres 2 lat. Dostałam też osobne postanowienie sądu o zwróceniu prawa jazdy i nie zatrzymywaniu go. Po 2 latach od wypadku otrzymałam pismo ze starostwa, że z powodu popełnienia przestępstwa w ruchu drogowym zostaną mi cofnięte uprawnienia. Czy da się coś z tym zrobić?
Odpowiedź: Starosta cofa uprawnienia m.in. gdy osoba, która jest w okresie próbnym (po uzyskaniu prawa jazdy po raz pierwszy), popełni jedno przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji. Nie ma przy tym znaczenia to, że sąd warunkowo umorzył postępowanie, bowiem dla starosty przesłanką jest samo stwierdzenie popełnienia przestępstwa w prawomocnym orzeczeniu karnym. Okres próby w warunkowym umorzeniu (np. 2 lata) oraz decyzja sądu o zwrocie prawa jazdy dotyczą sfery karnej i nie blokuje kompetencji starosty z ustawy o kierujących pojazdami.
Proszę przede wszystkim więc sprawdzić, na jakiej podstawie prawnej starosta cofa uprawnienia (najczęściej jest to art. 103 w zw. z art. 102 ustawy o kierujących pojazdami, z powołaniem na przestępstwo w okresie próbnym) oraz czy powołuje się na konkretny wyrok i datę jego uprawomocnienia. Masz 14 dni od doręczenia decyzji, aby złożyć odwołanie do samorządowego kolegium odwoławczego (SKO) za pośrednictwem starosty. W odwołaniu możesz wskazać m.in., że sąd warunkowo umorzył postępowanie, uwzględnił nieznaczny stopień winy i pozytywną prognozę wobec Ciebie, brak zakazu prowadzenia pojazdów w wyroku oraz fakt, że sąd wydał postanowienie o zwrocie prawa jazdy. Możesz powołać się na najnowsze orzecznictwo NSA z 2024 r. o sygn. akt II GSK 407/24, w którym wskazano, że po definitywnym umorzeniu postępowania karnego po okresie próby, odpadają przesłanki cofnięcia uprawnień opierające się tylko na samym fakcie popełnienia przestępstwa w okresie próby.
Jeśli SKO utrzyma decyzję starosty, to przysługuje Ci prawo wniesienia skargi do wojewódzkiego sądu administracyjnego w terminie 30 dni od doręczenia decyzji SKO. W takiej skardze opiera się argumentację na charakterze warunkowego umorzenia (brak skazania, pozytywna prognoza), braku zakazu prowadzenia pojazdów ze strony sądu, wyraźnej zgodzie sądu na zwrócenie prawa jazdy oraz aktualnym orzecznictwie NSA w podobnych stanach faktycznych. Linia orzecznicza jest co prawda zróżnicowana, ale powołany wyrok NSA z 2024 r. potwierdza, że definitywne umorzenie po okresie próby powinno czynić bezpodstawną także przesłankę administracyjną cofnięcia uprawnień, jeśli ta wynika wyłącznie z tego przestępstwa z okresu próby. A jeżeli warunkowe umorzenie jest już definitywne (okres próby minął, sąd nie podjął postępowania), argumenty na Twoją korzyść są mocniejsze.