Rozliczenie korzystania ponad udział w apelacji
Pytanie: W sądzie pierwszej instancji sąd nie rozliczył korzystania ponad udział (pożytków). Złożyłem apelację o rozliczenie za okres 30 miesięcy bo tyle wyliczyła biegłą rzeczoznawca, ale strawa długo trwała i z 30 miesięcy zrobiło się w chwili obecnej 58 miesięcy zajmowania mieszkania ponad udział moje pytanie brzmi : czy mogę wnioskować o rozliczenie tych 30 miesięcy co wyliczyła biegłą czy mogę też wnioskować o wyliczenie pozostałych miesięcy czyli dodatkowo 28miesięcy, czy tylko mogę ubiegać się o te miesiące wyliczone przez biegłą.
Odpowiedź: Możesz domagać się rozliczenia także za dodatkowe 28 miesięcy, ale tylko pod pewnymi warunkami: przede wszystkim jest to kwestia granic żądania apelacji, przedawnienia i ewentualnej potrzeby odrębnego pozwu.
Wynagrodzenie za korzystanie z rzeczy wspólnej ponad udział (bezumowne korzystanie z nieruchomości) traktowane jest jako roszczenie jednorazowe, a nie okresowe, co oznacza ogólny termin przedawnienia 6 lat (a w sprawach gospodarczych 3 lata). Jeżeli korzystanie nadal trwa, roszczenie narasta do dnia, który wskażesz w żądaniu (np. do dnia zamknięcia rozprawy, do określonej daty), ale sąd jest związany tym, jak sformułowane zostało żądanie pozwu/wniosku i ewentualnych rozszerzeń. Sąd pierwszej instancji nie może zasądzić więcej niż żądałeś (wiąże go podstawa faktyczna i żądanie – art. 321 § 1 k.p.c.), więc jeśli wnosiłeś wyłącznie o 30 miesięcy, sąd nie rozliczy sam z siebie 58 miesięcy. Rozszerzenie żądania (np. z 30 na 58 miesięcy) powinno nastąpić w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, o ile procedura i etap na to pozwalają; niektóre sądy dopuszczają to także w postępowaniu nieprocesowym przy podziale majątku, ale zawsze wymaga to wyraźnego zgłoszenia. W apelacji nie można na nowo rozszerzyć żądania ponad to, co zgłoszono w pierwszej instancji; apelacja służy kontroli tego, co już było przedmiotem żądania, a nie wprowadzaniu nowego okresu roszczenia (kolejnych miesięcy). Możliwe są wyjątki w sprawach działowych/podziałowych (podział majątku, zniesienie współwłasności), gdzie orzeczenie obejmuje kompleksowe rozliczenia na dzień orzekania, ale sądy podkreślają, że i tak potrzebne jest stosowne żądanie strony, nie zrobią tego z urzędu i nie wyjdą poza granice żądania. Poza tym jednak, jak wspomniano wcześniej: jeżeli w pierwszej instancji dochodziłeś wyłącznie 30 miesięcy, to w apelacji zasadniczo możesz skutecznie żądać tylko rozliczenia tych 30 miesięcy; dochodzenie dodatkowych 28 miesięcy sądy bardzo często traktują jako nowe roszczenie – do odrębnej sprawy (pozew/wniosek).
Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby po zakończeniu obecnej sprawy wytoczyć osobne powództwo (lub złożyć odrębny wniosek w ramach innego postępowania) o wynagrodzenie za korzystanie ponad udział za kolejny okres, byle nie doszło do przedawnienia (6 lat, ewentualnie 3 lata przy działalności gospodarczej). W aktualnej apelacji natomiast jasno domagaj się rozliczenia pełnych 30 miesięcy, które były objęte opinią biegłego i żądaniem, oraz wskaż, że korzystanie nadal trwa, co uzasadnia odrębne dochodzenie wynagrodzenia za dalsze miesiące.